With The Lights Out, de langverwachte Nirvanabox :: Schrapen op de bodem

Het heeft jaren geduurd, en behoorlijk wat getouwtrek gekost tussen de overgebleven bandleden en la professional widow Courtney Love, maar uiteindelijk is ze er: de box die elke scheet die Kurt Cobain ooit aan tape toevertrouwde verzamelt. Vraag is wie nood heeft aan zoveel rommelige versies van songs die duizend keer beter staan op één van hun drie albums.

"At the record company meeting/on their hands - a dead star", zo begint "Paint A Vulgar Picture" van The Smiths, een cynisch commentaar op dat eindeloos uitmelken van een goudhaantje waar grote platenfirma’s wel eens het patent op lijken te hebben. En zo’n goedkoop beeld is wel van toepasssing bij de release van deze langverwachte Nirvanabox: 81 tracks krijgen we op ons bord, wat een behoorlijke aanvulling is op de canon die Nirvana bij leven en welzijn achterliet. De invulling ervan laat echter een ranzige smaak in de mond na van snel en gemakkelijk geldgewin waar niet bijster veel over nagedacht is.

Met veel bombarie is With The Lights Out de eindejaarsrush in gesmeten en niets werd aan het toeval overgelaten om ons toch maar te doen geloven dat we deze box nodig hebben. En waarom zouden we dat niet geloven? Er bestaan immers een aantal érg geslaagde cdboxen van groepen. Denken we maar aan Heart And Soul dat alles van Joy Division bundelt of de erg puike Velvet Underground box Peel Slowly And See, die niet alleen de vier fullcd’s van de groep verzamelt maar deze ook telkens aanvulde met een aantal out-takes. Helaas hoort With The Lights Out niet in die topcategorie thuis. Daarvoor staat er te weinig essentieels tussen al de bijeengeharkte demos en is dat geluid op de achtergrond té opvallend dat van schrapen op de bodem van het vat.

With The Lights Out is met drie cd’s en één dvd vooral véél: zowat elke opname die Cobain met of zonder band aan een boombox of erger heeft toevertrouwd en nog enigszins beluisterbaar is, is hier verzameld in chronologische volgorde. Ruwweg komt dat overeen met een plaat Bleach-era werk, een plaat Nevermind-materiaal en aanverwanten en tot slot alles wat voor en na In Utero kwam.

Uitschieters zijn op die eerste cd zeldzaam. Hier hoor je een Cobain die zijn weg als songschrijver nog zoekt, experimenteert met covers van invloeden als Led Zeppelin maar ook in dat vroege stadium al drie nummers van Leadbelly. Verder krijgen we vroege versies van "Floyd The Barber" en "Dive", waarbij vooral hoorbaar is dat Cobain zich nog moet ontwikkelen als songschrijver. Wat helium-ongein als "Beans" op deze box staat te doen is een volslagen raadsel. Met "Polly" (demo uit 1989) wordt vervolgens gehint op wat volgde de jaren nadien.

Wat kwam was Nevermind en hoe die plaat tot stand kwam is te horen op de tweede cd met demo’s van "Lithium", "Sliver", een vroege versie van "Stay Away" (dan nog "Pay To Play" geheten) en natuurlijk "Smells Like Teen Spirit". Het is een crappy uitvoering die we van dat laatste nummer krijgen, met een tekst die voor de helft anders is dan in de definitieve versie die voor de doorbraak zorgde. Niettemin is de energie dan al voelbaar én is het ook duidelijk dat met Dave Grohl eindelijk de geschikte drummer is gevonden. Afgesloten wordt — na een hoop demo’s waaronder nu al een versie van "Dumb" en veel b-kantjes en outtakes met niveau (waarover later meer) — met de Butch Vig Mix van Smells Like Teen Spirit. Voor Andy Wallace er de scherpe kantjes afveilde, zo wil het verhaal, maar erg groot is het verschil toch niet.