A Lazarus Taxon :: Als gefossiliseerde resten Tortoise de schijn van nieuw leven in zich dragen

Montréal of Glasgow? Mogwai of Godspeed You! Black Emperor? Wie mag zich de naam toe-eigenen de vader van de postrock te zijn? Geen van beide. Postrock "ontstond" immers begin jaren negentig in Chicago, door groepen die weinigen nu nog zouden associëren met het muziekgenre dat ze gebaard hebben.

De postrockbeweging is volledig gerecupereerd door groepen als Explosions In the Sky en Mono, en in hun kielzog vele andere gitaargroepen die vooral hun best doen hun helden te eren en helaas al evenzeer te kopiëren. De ware grondleggers worden maar al te vaak over het hoofd gezien. Hoogstens herinnert men zich Slint nog (met het legendarische Spiderland) en af en toe Talk Talk (Spirit of Eden en Laughing Stock) als de twee grote namen die het genre beïnvloed zouden hebben.

In het 123e nummer van het Britse Wire-magazine (mei 1994) zag het woord postrock vermoedelijk voor de eerste keer het licht, toen journalist Simon Reynolds zichzelf de onsterfelijkheid inschreef met de ondertussen legendarische term, die hij gebruikte voor muziek "using rock instrumentation for non-rock purposes, using guitars as facilitators of timbres and textures rather than riffs and power chords." Reynolds sprak over zulke diverse groepen als Disco Inferno, Seefeel, Insides, Bark Psychosis, Main, Papa Sprain, Stereolab, Pram en Moonshake en illustere figuren als Kevin Martin en Mick Harris (ooit drummer bij het grind/death-combo Napalm Death). Maar het zou één groep worden die de toenmalige beweging een gezicht gaf: Tortoise.

In Chicago wilden Doug McCombs en John Herndon begin de jaren negentig als een freelance ritmesectie aan de slag gaan, maar ze liepen John McEntire, Bundy K. Brown en Dan Bitney tegen het lijf. De gemeenschappelijke interesse in aparte ritmestructuren en studio-experimenten leidde tot de groep Tortoise en een eerste gelijknamig album in 1994. Een hele scene van gelijkgestemde zielen bloeide rond de groep op: The Sea And Cake, Labradford, Cul-De-Sac, Isotope 217, het New Yorkse Ui en het uit Washington opererende Trans Am werden als epigonen van de nieuwe beweging bekeken.

Postrock ontstond uit een bonte mengelmoes van jazz, dub, krautrock, electronica, ambient, minimalisme en alle andere denkbare muziekstijlen die zich afzijdig hielden van de dominerende pseudo-alternatieve rock. De beweging was in de eerste plaats dan ook een reactie tegen de reguliere rockmuziek die zich te veel verloor in machoposes en voor de hand liggende songstructuren. In grote mate instrumentaal (er zijn uitzonderingen als The Sea And Cake) klonken de songs vaak ook intellectueel, niet in de laatste plaats door bewust met ritmes te spelen en verschillende stijlen door elkaar te laten vloeien.

Het in 1994 uitgebrachte Tortoise omvatte al deze elementen maar het zou pas met Millions Now Living Will Never Die (1996) zijn, dat Tortoise en postrock definitief in het pantheon van de rocklegendes bijgeschreven werden. De groep, inmiddels met David Pajo (Slint) in de rangen, waagde het om met een twintig minuten durende openingstrack te starten: "Djed". De track vermengde niet alleen krautrock, electronica en minimalisme (om maar de drie overheersende stijlen te noemen) op een bezwerende wijze maar tekende ook de krijtlijnen voor het album en het genre uit. Het eclectische Millions Now Living Will Never Die wordt nog steeds terecht beschouwd als een klassieker zonder meer.