A Lazarus Taxon :: Als gefossiliseerde resten Tortoise de schijn van nieuw leven in zich dragen

In 2004 werd It’s All Around You dan ook met gemengde gevoelens onthaald. De nieuwe generatie postrockers zweerde immers bij de emotioneel geladen muziek van Explosions In The Sky of het feeërieke droomlandschap van Sigur Ròs en voelde weinig voor de intellectuele aanpak van Tortoise, terwijl Tortoise-fans nauwelijks hun ontgoocheling konden verbergen. Na een smetteloos parcours leek de groep dan toch de pedalen kwijt te zijn. Of was er meer aan de hand?

Met Mogwai, Godspeed You! Black Emperor en Sigur Ròs was immers een andere invulling aan het genre gegeven, een die lak had aan het "intellectualisme" van de Chicago School. De Schotse hooligans Mogwai staken met Young Team (1997) een eerste maal hun middenvinger op naar de muziekwereld terwijl Godspeed You! Black Emperor zichzelf datzelfde jaar verloor in het epische F♯a♯∞. Nog geen jaar na Millions Now Living Will Never Die kreeg de term postrock een andere invulling. Deze toegankelijkere albums vormden dan ook al snel een nieuwe blauwdruk voor het genre.

Want hoewel Tortoise nukkig de eigen paden verder volgde en een bescheiden succes bleef behouden, verdwenen de andere groepen rond hem zachtjesaan richting vergetelheid. De emotionelere en meer epische stijl van Godspeed en Mogwai vond veel sneller een weg naar het publiek, dat zich liever niet verwijlde in de technische uitstapjes van de Chicago-groepen. Bizar genoeg zou het Texaanse Explosions In The Sky, ondanks zijn eerder clichématige aanpak, de nieuwe vaandeldrager van het genre worden én de te volgen groep.

De ironie van het noodlot wil dat een muziekgenre dat ooit stond voor een breuk met het verleden én vooral voor het continu heruitvinden van de muziek, zelf in de val van de clichés en de platgetreden paden zou stappen. Waar postrock ooit inventiviteit en het mixen van stijlen uitdroeg, volstaat nu een heldere, typerende gitaarklank om in de juiste schuif te belanden. Een kleine tien jaar na zijn ontstaan verloor het genre dan ook langzaam maar zeker zijn bestaansrecht en verwerd het tot het zoveelste muziekgenre dat vroeg of laat aan de eigen bloedarmoede ten onder zal gaan, dan wel terug zal plooien op een harde kern die van geen verandering wil horen.

Dat Tortoise tien jaar na de release van één van de definiërende postrockalbums een terugblik brengt, heeft dan ook een niet te onderschatten symbolische betekenis: A Lazarus Taxon — de titel verwijst naar uitgestorven soorten die alleen via fossielen gekend zijn — is immers een prachtig en waarschijnlijk onbedoeld in memoriam van een muziekstijl geworden. De box bewijst dat het wel degelijk mogelijk was (en is) inventiviteit te koppelen aan spanning, dat emotionaliteit en ratio niet elkaars tegenpolen dienen te zijn, en dat ernst en techniciteit hand in hand kunnen gaan met humor en spontaniteit. Maar misschien is het ondertussen wel te laat, en dient deze box gekoesterd te worden als een getuige van andere tijden.

Toen postrock zijn eerste stappen in de muziekwereld zette, was het een ruim te interpreteren term die stond voor gedurfde muziek, gemaakt met een open geest. Nu rest alleen nog een bewust oproepen van een gemakkelijk herkenbare en controleerbare droefenis. Postrock is al lang ten grave gedragen, alleen beseft niet iedereen het.