Hoe U2 zichzelf op geniale wijze voorbij liep...

... en toen helaas weer op veilig ging spelen. Zopas verscheen de registratie van een concert uit U2’s Popmart-tournee op DVD: het exuberante orgelpunt van U2’s meest vernieuwende en trendsettende periode. Met zoveel succes je publiek uitdagen en meeslepen in zeer vernieuwende muziek: het is weinigen gegeven. Zoals elke risicovolle onderneming, verliep dit helaas niet foutloos.

Er zijn vele U2’s. Wie de groep leert kennen en in haar back catalogue graaft, komt wel eens een verrassing tegen. Wie bijvoorbeeld na de recente hits "Vertigo", "Elevation" en "Beautiful Day" verleid is om Pop, Zooropa of Achtung Baby! te kopen heeft ongetwijfeld af en toe moeten slikken. Net zoals mensen die –- gecharmeerd door een van deze albums -– in de jaren ’90 besloot om de oude U2 te leren kennen, enigszins teleurgesteld moet geweest zijn door de zeer traditionele rock die de groep heeft groot gemaakt.

Twijfel

U2 is dan ook een groep die zichzelf op gezette tijden heruitvindt. Hun carrière lijkt vrij goed uiteen te vallen in trilogieën van albums. De eerste drie (Boy, October en War) getuigen van veel branie, en een niet altijd even makkelijke zoektocht naar een eigen geluid. Dat leken ze gevonden te hebben op het machtige The Unforgettable Fire: epische, serene, geëngageerde en oprechte rockmuziek. U2 was toen al een groep die als geen ander spiritualiteit in zijn rockmuziek wist te brengen. De absolute wereldtop werd bereikt met The Joshua Tree, waarna de twijfel toesloeg, voor de goede luisteraar en kijker gedocumenteerd in de film en soundtrack Rattle and Hum.

Aan het einde van die tour bekende Bono "We’ll have to dream it all back up again". In het pas herenigde Berlijn droomde de band zijn meesterwerk bij elkaar: Achtung Baby. Het album waar elke muziekjournalist aan refereerde toen hij voor het eerst Radioheads OK Computer hoorde. Het album waarop de groep op het toppunt van zijn kunnen een radicale omslag maakte.

Weg met de epiek, de soms ridicule witte vlaggen en vermoeiend volgehouden oprechtheid en engagement. Bono zette een extravagante zonnebril op, kamde zijn haar achteruit en ontdekte met een smerige grijns The Fly in zijn spiegel. Het donkere experiment dat op The Joshua Tree al een beetje aanwezig was in "Exit", wordt breed uitgesmeerd over twaalf foutloze tracks. Verhaal, context en thematiek van Achtung Baby zijn genoegzaam bekend: Berlijn, Hansa, industrial, One, Zoo Station, the Fly, ironie, het huwelijk van The Edge, de val van de Muur en –- last but not least — morele ambiguïteit.

Tussen "I’m Ready For The Laughing Gas" en "Oh My Love, Blindness" bevinden zich 60 van de meest boeiende minuten muziek uit onze platenkast. U2 plakte er bovendien een wereldtournee tegenaan die zich enkel in duizelingwekkende cijfers en superlatieven laat vatten. Tijdens de Zoo TV-tour kwam Salman Rushdie in volle Fatwa even goeiedag zeggen op het podium, werden Trabants als spots gebruikt, zong Lou Reed per video mee met zijn "Satellite Of Love" en bestelde Bono pizza voor het hele stadion (waarvan er een paar duizend geleverd werden).

De groep zat op een creatieve piek, en besloot tussen een Amerikaans en Europees luik van de tour een EP op te nemen. Het werd het volwaardige album Zooropa: een op het eerste gehoor stuurloos lappendeken, waarin alle dance- en underground-invloeden van Achtung Baby nog wat verder doorgetrokken worden. Het vreemdste album dat U2 maakte, en 15 jaar na de release nog steeds zijn meest intrigerende werkstuk.