The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford

De westernrevival krijgt een vervolg. Na Brokeback Mountain uit 2006 is er nu het epische The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford. Howdie y’all!

Een hinderlijk lange titel (may contain spoilers!), maandenlang gekibbel in de montagekamer tussen Brad Pitt en regisseur Andrew Dominik, en een bijna drie uur durende film. Nee, het lijkt niet echt mee te zitten voor The Assassination. Na enige ervaring met Chopper levert Dominik met The Assassination een instant klassieker af. Geen knullige schietgrage westernduels tussen de ’goeie en de slechte’ (de Stetsons worden amper boven gehaald), maar een poëtische prent over onheldhaftige helden, zoals Clint Eastwood het in 1992 voordeed met Unforgiven.

The Assassination draait rond de legendarische outlaw Jesse James (Brad Pitt) en zijn paranoïde relatie met outcast Robert Ford (Casey Affleck), een ziekelijke gluiperd die zich binnen wurmt in de James Gang. De perverse — lichtjes homo-erotische — idolatrie van Ford voor Jesse James vervormt zich tot afgunst en jaloezie, waardoor hij zijn gevallen held, gedreven door angst en geld, neerknalt. Jesse James is niet de vertrouwde archetypische cowboyheld, maar ’just a man’ (dixit Robert Ford), gevangen in zijn verminkte lichaam en zijn larger-than life mythe, slapeloos ronddolend, en verteerd door zijn zonden.

Brad Pitt werkte als coproducent mee aan deze film, en toont zich dan ook meer dan de posterboy uit natte tienermeisjesdromen. Als acteur blinkt hij bovendien uit als getormenteerde held. Dat Pitt wel degelijk over dé gave beschikt, wisten we al uit Babel en Snatch, en als Jesse James doet hij daar nu nog een schepje bovenop. Ook tegenspeler Casey Affleck (inderdaad, broer van …) zet de prestatie van zijn carrière neer als de achterbakse en evenzeer tragische figuur van Robert Ford.

Niet alleen de acteerprestaties, maar ook de fotografie en de muziekscore zijn van een zelden geziene en gehoorde klasse. Portretten als versteende daguerrotypes versmelten met de weids opgezette landschappen van het Missourri van de late negentiende eeuw. De vaste cameraman van de gebroeders Coen, Roger Deakins, zorgt voor de meest indringende beelden van het jaar: die verbluffende openingsscène (een treinoverval met de signatuur van de James Gang), de tristesse die van het scherm druipt bij iedere stap die James, in lange zwarte nertsmantel gehuld, door de sneeuw zet. Nick Cave en Warren Ellis namen de soundtrack voor hun rekening, wat resulteerde in perfecte soundscapes voor de besneeuwde velden en de melancholische ogen van Jesse James. Voor de Cave-fans: daarnaast maakt Nick Cave — waarschijnlijk de enige man op de set die niet langs de make-up en kostuumafdeling moest — nog een korte, zij het fijne cameo, waarin hij als troubadour het nummer "A Bird in a Gilded Cage" brengt (denk aan Jack White in Cold Mountain).

Deze karakterstudie was geen makkelijke worp, noch voor de makers, noch voor de kijkers. In het Wilde Westen rekent een op hol geslagen Amerika graag af met zijn demonen. Na de netelige holebikwestie in Brokeback Mountain, versplintert The Assassination de glorieuze iconen van weleer in één van de beste films van het jaar.