No Country for Old Men

De broertjes Joel en Ethan Coen leverden de laatste jaren niet echt hun beste werk af. Het was al van Fargo en Blood Simple geleden dat er nog ten volle kon worden genoten van de ware genialiteit waarvoor het duo borg stond. Enters No Country for Old Men.

Llewelyn Moss (Josh Brolin), ’Nam-veteraan’ en jagerhobbyist, stoot tijdens een partijtje antilopen schieten op een karavaan vermoorde Mexicanen, de slachtoffers van een mislukte drugstransactie (inclusief achtergelaten cash and cocaïne op de pick-ups). Het valt hem moeilijk kwalijk te nemen dat de man besluit de dollars voor zichzelf te houden. Dan komt de duivel uit het doosje: de ziekelijke Anton Chigurh (Javier Bardem) die van de achtervolging op Moss zijn lugubere missie maakt. Een man met principes, dat wel.

Chigurh is niet helemaal wat men — in scoutskringen — een vrolijke spring-in-het-veld noemt. Bardem slaagt erin om, zijn ongelooflijk idiote pagekapsel ten spijt, een verschrikkelijk creepy moordmachine neer te zetten die het lot van zijn slachtoffers uittekent met een ’coin toss’. Bij de dames en heren van de Academy Awards-theeclub leverde dat een terechte nominatie op. Bij ons vooral liters angstzweet. Bovendien lijkt Bardem door de duivel zelve gedropt in het Texaanse hinterland, want over zijn afkomst komt de kijker hoegenaamd niets te weten.

Het acterende mannenclubje van de Coen Brothers was duidelijk op dreef: Javier Bardem, Woody Harrelson en Tommy Lee Jones lijken met het mistroostige Texaanse landschap te versmelten. Bardems tegenstander annex prooi Josh Brolin geeft eerder de indruk van een archetypische, emotioneel versufte Lotto-winnaar die zich blind staart op een vergulde einder.

No Country for Old Men is een briljante pakketformule van vier genres: van film noir naar macabere komedie over broeierige neowestern tot existentieel drama. Tel daarbij de lyrische beelden van het Texaanse landschap (’getekend’ door niemand minder dan Roger Deakins, die ook al instond voor het camerawerk bij The Assasination of Jesse James) en de fatalistische visie op een door geld gedomineerde wereld (zelfs de knulletjes op het eind raken niet tot broederlijk delen) et voilà, een waar 21ste-eeuws meesterwerk is geboren. Kop en munt in een, zeg maar.

Laat je niet misleiden door de kogels die je rond de oren vliegen en versmacht niet in de liters bloed. De kern van dit staaltje Coen-genialiteit ligt hem in de lede ogen van Tommy Lee Jones, die zijn wereld ziet afglijden in een poel van onbegrijpelijk verderf. "I don’t understand the world anymore. I surely don’t. I don’t know what it is anymore, and I don’t want to know" prevelt hij als sheriff Ed Tom Bell ergens achterin de film. Dat de gebroeders Coen een nieuw meesterwerk op hun palmares mogen aanvinken, weten we wel zeker. No Country for Old Men doet naar adem happen en laat je beduusd, verdwaasd en huiverend achter. De oscars zijn al besteld. Of is er helemaal geen rechtvaardigheid meer op deze wereld?