There Will Be Blood

Na het heerlijk ingewikkelde caleidoscoopdrama Magnolia en Boogie Nights, zijn schets over de decadentie van de seksindustrie, kan Paul Thomas Anderson met There Will Be Blood zowaar een dérde meesterwerk op zijn conto schrijven. Toegegeven: het is weinigen gegeven. 's Mans nieuwste is een olie-epos over religie, hebzucht en familie. Amerikaans systeem, zegt u? Dat heeft u goed gezien.

Als dirty oil man Daniel Plainview, tijdens zijn zoektocht naar het zwarte goud, in het plaatsje Little Boston terechtkomt, begint de narigheid. Hij wil koste wat het kost zijn olie-imperium uitbouwen en weet de plaatselijke bevolking te indoctrineren met beloftes over scholing, brood en dollars voor de kerk van de waanzinnige predikant Eli Sunday (Paul Dano). Eens het boren naar de ocean of oil in Little B begint, groeien Plainview en de jonge predikant Eli uit tot twee oerkrachten in de kleine dorpssamenleving, analoog met die van het hedendaagse Amerika. Langs de ene kant een religieuze gek als zelfverklaarde gebedsgenezer en langs de andere de verpersoonlijking van de tweede hoofdzonde: hebzucht. Stilzwijgend houden ze elkaar en de hypocrisie in stand en evenwicht. Plainview evolueert mettertijd van hardwerkende, eigenzinnige zilvermijnwerker naar een alleshatende zakenman. Geleidelijk neemt hij afstand van alles wat hij heeft, om toch maar zijn oliehonger te stillen.

Voor zijn rol als geldgeile oliebaron Daniel Plainview kreeg de wervelende Daniel Day-Lewis van de Academyconnaisseurs (na My Left Foot in '89) zijn tweede Oscar. En of dat verdiend is! De Ierse Engelsman zet op onnavolgbare wijze de overambitieuze, misantrope oliebaron neer. De man, wiens snor beter acteert dan de volledige Sara-cast samen, stuwt de film voorwaarts met zijn onnavolgbare karakterstudie. Bij zijn gitzwarte kippenvelmonologen (There are times I look at people, and I see nothing worth liking) huist het zuiverste kwaad in zijn ogen. De jonge Paul Dano (de Nietschze-adept-met-zwijgplicht uit Little Miss Sunshine) maakt als Predikant Eli zeker geen slechte beurt naast Day-Lewis. Meer dan standhouden is het niet, maar wat kan die jongen daaraan doen?

De dreiging in Plainviews verbitterde karakter wordt ondersteund door de benauwelijke, maar soms té nadrukkelijke soundtrack van Jonny Greenwood (Radiohead), die na een vreemde, amelodieuze aanvang min of meer in zijn plooi valt. Dat Anderson geen licht verteerbare prent in gedachten had, valt ook uit te te maken uit de Oscarwinnende fotografie van Robert Eswit. De fabuleuze, stilzwijgende openingsscènes zeggen met beeld meer dan woorden kunnen.

There Will Be Blood vocht op de Oscars een robbertje uit met No Country For Old Men en moest daar grotendeels de duimen leggen voor de Coencreatie. Ondanks de krachtige indruk die de gitzwarte Oil!-verfilming nalaat, nam ze slechts twee Oscars mee naar huis. Toch kan dit beklemmend acteursdrama zonder schroom naast de broeierige neowestern staan. Volgende keer (nog) beter? Graag!