The Fall: 32 jaar pure chaos en briljant gepruts

Kerstkaarten en sigarettenpeuken

In dit hele verhaal is Smith dus de enige constante. Begeesterd groepsleider of dictator, genie of agressieve dronkenlap; de meningen lijken te verschillen. De arbeiderszoon uit Salford is een enigma geworden voor zowel de fans als de buitenstaanders. Hoezeer hij dan wel geprezen mag worden voor zijn teksten en muziek, men kan er moeilijk onderuit dat een titel als pop’s grumpiest niet geheel onverdiend is. Want niet alleen leidt hij de muzikanten in zijn groep — want het is wel degelijk zijn groep!— als een horde Spartaanse krijgers die bij de minste speelfout de volle laag en een stempelbiljet mogen verwachten, ook tegen mensen die erbuiten staan, en dan vooral journalisten, is hij onvoorspelbaar. Smith stuurt dan wel jaarlijks zijn kerstmiskaartje naar de NME-redactie, journalist Mark Beaumont van het magazine moest zichzelf ooit verdedigen tegen diezelfde Smith die als een doorgeslagen wildeman hem tegen de grond had gemept en hem daarna in de nek wou bijten. Ook een interview met een van speed bolstaande Smith in 1998 begon met een sigarettenpeuk die bijna in het oog van de journalist werd uitgedoofd, waarna hij stennis begon te schoppen in de pub (waar anders?) waar het interview plaatsvond. En zo heeft iedereen wel zijn Mark E Smith-verhaal. Damon Gough van Badly Drawn Boy kreeg na een show plots het gezelschap van Smith in zijn auto, die in Gough een taxichauffeur zag. De stomdronken zanger werd thuis afgezet, en Gough werd "betaald" met het typerend leren vestje van Smith dat hij achterliet in de auto.

De interessantste verhalen komen echter van de kant van de muzikanten. Hun ervaring is dat je niet speelt in The Fall, maar dat je de groep leeft in al zijn onvoorspelbaarheid, paranoia en woede-uitbarstingen. Smith stond er bijvoorbeeld om bekend taperecorders te plaatsen in de kleedkamers van de groep, waarna hij ze met de negatieve commentaar op zijn persoon confronteerde in de tourbus. Slechte optredens worden bestraft met vuistgevechten en stoelwerpen, en één verkeerd woord kan weleens betekenen dat je achtergelaten wordt in het eerste tankstation of motel onderweg. Het lijkt alsof de groep geleid wordt als een voetbalploegje uit de lagere klassen, waarin jongens van straat geplukt worden om te spelen en even snel er weer uitgezwierd worden. Een echte working class-mentaliteit van tucht, discipline en een goed pak slaag, die door Smith met veel respect wordt aangehangen.

Die bizarre relatie tussen frontman en muzikanten blijft na al die jaren nog altijd intrigeren: Smith verafschuwt ze omdat ze lui zijn en zichzelf niet aan de regels houden, maar tegelijkertijd heeft hij ze nodig om zijn boodschap en zijn absurde visie te verspreiden. Smith verwoordde het zelf zo: "If it’s me and your granny on bongos, then it’s The Fall". Dat gebrek aan respect voor de muzikant verklaart misschien ook de ongeveer 50 verschillende ex-leden die de rangen al aangevuld hebben: als iemand niet meer te manipuleren valt of zich niet meer gewillig toont voor mans grillen, dan valt hij uit de gratie. Het feit dat journalist Dave Simpson een zoektocht gestart is naar alle ex-leden en komende september het resultaat daarvan in zijn boek Fallen zal presenteren, zint Smith allerminst. Welke controle zal hij immers hebben over de verhalen die erin uitgezet zullen worden?

Maar uiteindelijk gaat het over de muziek, niet over de grillen van zelfverklaarde Hip Priest MES. Want laten we duidelijk zijn: ondanks de hopen belabberde momenten in het verleden heeft The Fall nooit zijn patent op innovatie en originele muziek afgegeven. Deze groep is al 32 jaar lang pure klasse, en we hopen dat er nog een paar jaar bovenop gedaan zullen worden.