Moordenaars, verkrachters, indierockers. Geluiden uit de Iraanse ondergrond

Popmuziek is slecht, gevaarlijk, idioot, belachelijk en bedreigend. Daarom is het ook verboden in Iran. Hiphoppers, Mariah Carey-imitatoren en Bob Marley-fans, allemaal moeten ze hun toevlucht zoeken tot de ondergrond. Twee Iraanse bands vertellen hun verhaal aan goddeau: hoe het is popmuziek te maken onder een regime dat de totale verbanning van popmuziek eist.

Deze zomer vindt een opmerkelijk evenement plaats: Chris De Burgh zal het eerste popconcert spelen op Iraanse bodem in 29 jaar. Hij laat zich bijstaan door Arian, een traditionele band uit de hoofdstad Teheran. De Burgh beloofde heel zijn oeuvre te brengen Lady In Red incluis.

De Iraanse geestelijke overheid ziet weinig bezwaar in De Burghs optreden. Dat is verrassend: het streng-islamitische land verbiedt immers popmuziek sinds de revolutie van 1979. Toen werd een streng godsdienstig bewind geïnstalleerd. Bands als The Beatles of The Rolling Stones werden verbannen uit de platenzaken. Er kwamen strenge straffen te staan op het bijwonen, organiseren en opluisteren van popconcerten.

Gevraagd naar het waarom van dat verbod, antwoordde een van de belangrijkste geestelijke leiders van het land, Groot-Ayatollah Naser Makarem Shirazi in een interview: "Muziek is populair en maakt het moeilijk voor mensen om logisch en correct te denken." Hij illustreert dit met een voorbeeld: "Op een concert kunnen mensen zich enkel op de muziek focussen, en niet op iets anders. Muziek is als een drug." Volgens de streng-islamtische leer daar van kracht, mogen gelovigen zich niet laten afleiden van de ware zaak.

De Burgh is dus een uitzondering. Westerse commentatoren zijn maar wat verbijsterd dat de Ershad, het Iraanse Ministerie van Cultuur en Islamitische Begeleiding hem de toelating gegeven heeft om een aantal shows te spelen. Een verklaring is nooit gegeven. Vast staat dat De Burgh mateloos populair is gebleven in Iran de afgelopen jaren. De staatsradio speelt regelmatig instrumentale versies van zijn nummers. Bovendien heeft De Burgh altijd een groot hart getoond voor het land. Na de aardbeving in Bam uitte hij onmiddellijk zijn medeleven met de slachtoffers. Ook zouden zijn teksten weinig aanstootgevend zijn, een niet geheel onbelangrijk pluspunt in Iran.

Westerse muzikanten komen er dus normaliter niet in. Maar ook lokale talenten onderhouden niet bepaald vriendschappelijke banden met het regime. Popmuziek is verboden, wat alle rockers in spe drie keuzes laat: of ze conformeren zich aan het regime, of ze gaan de ondergrond in of ze nemen de biezen. Het bekendste Iraanse muzikale exportproduct van de afgelopen jaren, O-Hum, koos ervoor het land te verlaten. O-Hum maakte een vijftal jaar geleden vooral furore omdat ze traditionele gedichten op moderne muziek zetten. Het Ministerie van Cultuur en Islamitische Begeleiding bleek dat wat te gewaagd te vinden. Om muziek te blijven maken, nam O-Hum de wijk naar Canada.

Josh Homme onder de toonbank

Veel Iraniërs kunnen het zich echter niet permitteren te vluchten naar het buitenland. Die beperking heeft gezorgd voor een actieve ondergrond van jonge muzikanten. Twee indierockpioniers vertellen over hun ervaringen. Ash is gitarist en bezieler van FONT, een indierockband die zich geïnspireerd noemt door Arctic Monkeys en Bloc Party en maar al te graag Depeche Mode covert. Raam is frontman van Hypernova, een niet onaardige band in het verlengde van postpunkacts als We Are Scientists of The Bravery. De twee bands zijn, samen met het Libertines-geïnspireerde The Yellowdogs, de speerpunten van de ondergrondse rockscene in Teheran.

Ash vertelt het volgende over die scène: "Veel indierock is hier niet. Vooral metal- en progrockbands zijn populair bij jongeren." Indiepionier Raam verklaart: "Ik denk dat veel groepen nog teren op oudere invloeden. Het duurt lang vooraleer nieuwe muziek hier doordringt. Metal en progrock zijn zowat het meest vernieuwende. En ook hiphop kent heel wat aanhangers in Teheran. Dat is echt een grote scène. Er worden heel wat taboes doorbroken door de hiphoppers. Ze maken komaf met de conservatieve manier van denken."