Riot Grrrl :: ''Revolution Girl Style Now!''

"Because I believe with my wholeheartmindbody that girls constitute a revolutionary soul force that can, and will, change the world for real."

Met bovenstaande intentieverklaring hield een roedel jonge vrouwen uit het Amerikaanse Olympia in 1991 Riot Grrrl boven de doopvont. Het doel van deze beweging was tweeërlei. Enerzijds wou men de pejoratieve positie van de vrouw in de samenleving aankaarten, anderzijds werd beoogd meer vrouwen in bands te krijgen. Uitgelezen expressiemiddel was de punkmuziek. Dat Riot Grrrl meer was dan zomaar een lokale, kortstondige subcultuur, wordt gestaafd door de sympathiebetuigingen van hedendaagse rockartiesten als Beth Ditto (Gossip), Kate Nash en Laura-Mary Carter (Blood Red Shoes).

Kleine meisjes worden groot

Riot grrrl coöpteerde de waarden en de retoriek waarmee de punkbeweging vijftien jaar eerder furore had gemaakt. Ditmaal stond echter het feministische element centraal. Vandaar ook de alternatieve benaming "Revolution Girl Style Now!". De keuze van het woord "girl" drukte een nostalgisch verlangen uit naar de kinderjaren, een tijd vol zelfvertrouwen en ongereptheid. De vervorming naar "grrrl" symboliseerde dan weer de woede achter de actie, als een soort vervaarlijke grom.

In eerste instantie werd er een soort manifest (in feite niet meer dan een voortdurend wijzigende tekst van amper twee pagina’s lang) opgesteld, met enkele krachtlijnen omtrent de filosofie en intenties van de beweging. Centrale thema’s waren het verzet tegen de traditionele, christelijke levenswijze en het verwerven van meer aanzien en macht voor de vrouw. Vrouwen werden massaal aangespoord om samen een muziekgroep op te richten en zo een van mannen gescheiden subcultuur te creëren.

Motor van de Riot Grrrl-beweging was Kathleen Hanna, frontvrouw van Bikini Kill. Hanna vuurde vrouwen aan om garage bands te stichten en via zines (afkorting van fanzines, zgn. fanmagazines) met elkaar te communiceren. Toen Hanna tijdens een tournee in Washington D.C. in contact kwam met de plaatselijke band Bratmobile ging ze ook in de Amerikaanse hoofdstad workshops organiseren. Bikini Kill trad een paar keer op, Hanna leerde fans gitaar spelen en toonde hen hoe ze een zine konden starten. Al gauw kwam er media-aandacht en groeide het aantal geïnteresseerden.

Olympia en Washington D.C., elk met een bruisende undergroundbeweging van jonge bands en zines, ontpopten zich al snel tot de twee zusterhoofdplaatsen van de Riot Grrrl. En al was Riot Grrrl hoofdzakelijk een Amerikaanse beweging, ook elders sloeg de vlam in de pan. Belangrijkste exploot daarbij was het Britse Huggy Bear. In 1993 blikte de groep met Bikini Kill het album Our Troubled Youth/ Yeah Yeah Yeah Yeah in. Huggy Bear schreef geen songs, maar "manifesten", weigerde pertinent elk interview met een mainstream blad en ging kort na de release van zijn debuutalbum alweer uiteen.

Bouleverserende zines en bands bij de vleet

Onderlinge communicatie tussen de Riot Grrrls verliep via zines. Die zines waren in feite niet meer dan kleinschalige, zelfgemaakte publicaties, bestaande uit een chaotische collage van politieke columns, lezersbrieven, wazige foto’s en erg uiteenlopende artikels (van "Myths of masterbation" tot "Why I hate Twin Peaks"). Belangrijkste titels waren Bikini Kill,Girl Germs, Gunk, Chainsaw, G-Force en Sister Nobody. Het hoofddoel van die zelfgemaakte bladen bestond erin onderwerpen als verkrachting, incest en eetstoornissen uit de taboesfeer te tillen. Deze zines gaven meisjes een forum om hun pijnlijke ervaringen met elkaar uit te wisselen. Plots zag men in dat de persoonlijke problemen niet uniek waren. Zo bouwde zich over het hele land al vlug een wijdvertakt netwerk uit, met tal van lokale zines.