Mongol

Geschiedenis zit in de lift in deze barre tijden van postmoderne vereenzaming. In plaats van op uw favoriete meerwaardezender nog maar eens te genieten van een nieuwe docureeks over Hitlers onderbroeken, favoriete hoofddeksels of zijn leukste dagtrips kan u -- op zoek naar enige wereldgeschiedenis van formaat -- uw avond doorbrengen met Mongol.

In tegenstelling tot wat de titel misschien doet vermoeden, is Mongol niet de nieuwe Le Huitième Jour. De film draait rond Temudjin, beter bekend als Djengis Khan, die in het voorgeborchte alle Hitlers, Hertogen van Alva, Ivans de Verschrikkelijke en Stalins collectief laat verbleken. Dzjengis was, na deZwarte Dood, het grootste gevaar dat onze contreien bedreigde in de middeleeuwen. En nee, hij werd niet tegengehouden door Europese ridders allerhande, maar wel omdat de Mongoolse paardjes het in de Hongaarse steppen wat te bar vonden. De grote Khan verzamelde uiteindelijk zowat de helft van de wereld, een gebied dat vandaag ruwweg Rusland, Mongolië, China, heel Centraal-Azië en het Midden-Oosten beslaat.

Voorwaar als daar geen uitermate spannende film vol heroïek en dramatiek in zit. Filmmaker Sergei Bodrov spitst zich toe, in wat een drieledig epos moet worden over Khan, op het leven van de jonge Temudjin (zijn eigenlijke naam, Dzjengis Khan betekent niet meer dan ‘opperste heerser’). De film focust zich in deel één op de periode van zijn jeugd tot het verzamelen van alle Mongolische hordes onder zijn beleid. Maar dat blijkt niet zo’n straf idee. Niet alleen weet men zo goed als niets over het vroege leven van Dzjengis Khan. De belangrijkste historische info haalt men uit ‘De geheime geschiedenis van de Mongolen’ (een propagandawerk geschreven na Khans dood). De regisseur probeert krampachtig een coherent verhaal uit zijn mouw schudden, waardoor de film langs alle kanten rammelt en hoofdrolspelers Tadanobu Asano (Temudjin) en Khulan Chuluun (Borte, zijn vrouw) met evenveel flair spelen als het paard waarop ze zitten. De regisseur doet overigens erg hard zijn best om Temudjin als een rechtvaardig leider neer te zetten en het Westerse beeld van de gruwelijke barbaar te corrigeren. Een nobele gedachte en zeker het verdedigen waard, maar Bodrov lijkt daarbij de enige zekere historische zekerheden over de Khan uit het oog te verliezen.

Het enige echt spectaculaire dat wij op het scherm zagen, waren de beelden van de Mongoolse landschappen (gefilmd in Kazachstan, maar whatever). Dat het leven van Dzjengis Khan tot de verbeelding spreekt, kan niemand ontkennen. Maar Bodrov neemt simpelweg een loopje met de werkelijkheid en maakt van Temudjin een zachtmoedig figuur, waarbij hij, tot overmaat van ramp, de love-story met Borte centraal stelt.

Het is moeilijk om een historisch figuur waar veel niet over geweten is, ‘naar waarheid’ in beeld te brengen. In een eerlijke poging om de barbaarse associaties bij Dzjenghis Khan tegen te spreken, raakt de film verwikkeld in de besognes van een romantische held. Daarmee wordt niet alleen een zwak verhaal gebracht, ook de enige zekerheden over het leven van de Khan komen op losse schroeven te staan.