De best of in tijden van internet

EMI bracht zopas een best of van Radiohead uit. Dat is nieuws omdat de groep zich er altijd tegen verzet heeft, maar ook omdat het verbazend is dat een dergelijke uitgave in tijden van mp3’s en spotgoedkope midprice-albums als een evenement wordt aangekondigd en nog succes heeft ook.

Jarenlang leerden jonge muziekliefhebbers legendarische artiesten kennen via een best of of greatest hits. Voor The Beatles waren er de rode en de blauwe, voor Bob Marley Legend,... The Cure leerden we kennen via Staring at the Sea en van The Doors kwam zowat jaarlijks een nieuwe verzamel-cd met ongeveer dezelfde nummers uit.

Uiteraard miste je bij zowat elke verzamelaar hoogtepunten uit het oeuvre van de artiest in kwestie. Meestal waren dat de boeiende albumtracks ("Helter Skelter") of de minder succesvolle of radiovriendelijke singles ("One Hundred Years"). Die vielen dan te ontdekken nadat de best of voldoende grijsgedraaid was om eens een echt album te beluisteren. Waarbij je er overigens even over deed om het album weer als geheel te horen, omdat de singles er steevast uitsprongen.

Creatieve dipjes

En er waren natuurlijk heel wat groepen die pertinent weigerden om aan dat soort liedjesverzamelingen mee te doen. Meestal wat alternatiever van inslag of gewoon zonder voldoende kwaliteit op de plank om een heel album te vullen. Radiohead is zo’n groep die principieel weigert om verzamel-cd’s uit te brengen. Ze zijn daar dermate consequent in dat er bijna geen Radiohead-songs te vinden zijn op andere albums dan hun officiële uitgaven. De reden daarvoor is eenvoudig: de groep besteedt ontzettend veel aandacht aan een goeie trackvolgorde en slaagde er tot nu toe altijd in (hun debuut even buiten beschouwing gelaten) om hun albums als een nagenoeg ondeelbaar geheel te laten klinken: met een duidelijk begin, midden en einde.

Daar singles uitlichten, kan nog net, maar die songs zomaar in een volledig andere volgorde achter elkaar zetten, doet de muziek geen recht. Om dezelfde reden kon je tot voor kort geen Radiohead-songs op iTunes of andere mp3-winkels kopen. De muziek van Radiohead dient volgens de groep dus per album (of per concert) geconsumeerd te worden, met singles als noodzakelijk marketingkwaad. Ze zijn zeker niet de enige groep die vanuit een gelijkaardige filosofie lange tijd weigerde om compilaties uit te brengen. Metallica houdt het ook al lang vol zonder verzamelaar, en de hits van Prince werden pas gecompileerd toen hij met veel misbaar de deur achter zich dichtsloeg bij Warner.

Ook de gemiddelde serieuze muziekliefhebber haalt en plein public graag zijn neus op voor verzamel-cds en beluistert zijn muziek ook liever per album. Omdat de artiest dat zo gewild heeft, het een betere afspiegeling is van de creatieve fase is waar ze toen inzaten, of gewoon om redenen van snobisme. En soms hebben ze ook gelijk, want er zijn hele muziekwinkels te vullen met slechte compilatie-albums die creatieve dipjes en fin-de-carrieres financieel mochten overbruggen. Bovendien is het voor platenfirma’s de ideale laatste strohalm om nog geld te slaan uit een artiest die zijn contract niet verlengt. Het bekendste voorbeeld daarvan is The Hits van Prince, dat Warner uitbracht terwijl Prince zelf almaar potsierlijkere pogingen ondernam om aan te klagen dat alle rechten op zijn oude songs bij zijn vroegere label vastgebeiteld zaten.