De best of in tijden van internet

Toen Radiohead vorig jaar bekend maakte niet langer met EMI te zullen samenwerken, was het dan ook een kwestie van tijd voor ook dat label een van hun grootste melkkoeien in een verzamelaartje zou samenvatten. Niet netjes, en Thom Yorke zal er ongetwijfeld stevig over geknarsetand hebben, maar los van de artistieke overwegingen heeft een best of ook een zeker nut. Het blijft een geweldige ingang voor wie pakweg "Creep" of "Karma Police" in een tijdloze honderd weet te waarderen en beide songs graag samen op een schijfje heeft staan. Een fan durft al eens te vergeten dat niet iedereen die de muziek van zijn of haar favoriete artiest weet te waarderen, daar even fanatiek in is.

Wie dus nog niets van Radiohead in huis heeft, heeft wellicht minder kans op een miskoop met The Best of Radiohead dan met pakweg OK Computer, ook al mist hij dan enkele geweldige albumtracks. Er staat dan ook geen slechte tracks op deze verzamelaar, al verbleken de twee tracks uit Pablo Honey ("You" en "Anyone Can Play Guitar") op de tweede cd wel zeer sterk bij de rest. En ook al klinkt de compilatie lang niet zo briljant gedoseerd als In Rainbows, je moet al een neuroot zijn om niet te kunnen genieten van de sequentie "My Iron Lung"- "There There"- "Lucky" - "Fake Plastic Trees" - "Idioteque". Vijf tracks die samen vier albums en acht jaar overspannen en bovendien lustig heen en weer springen doorheen de registers en evolutie die Radiohead gedurende die jaren maakte, maar een verbazend gaaf geheel vormen. Het is andermaal een bewijs dat Radiohead ondanks de grote Kid A-ommezwaai een eigenzinnig maar in hindsight behoorlijk consequent parcours heeft gevolgd.

Door de songs in deze retrospectieve context te horen, valt op dat Radiohead zelfs op The Bends — door sommigen hun ultieme en foutloze album genoemd, waar de gitaarsongs niet gewurgd worden door al te veel intelligent elektronica-gefröbel — al weerbarstige songs schreef. Al rocken "Just" en "My Iron Lung" als de beesten en zijn "Fake Plastic Trees" en "Street Spirit (Fade Out)" pareltjes van songsmederij, ze zitten vol intelligente vondsten, jazzy ritmes en onverwachte wendingen. En ja hoor: Jonny Greenwood deed toen al de meest bizarre dingen met zijn gitaar. Het zat alleen iets minder opvallend weggemixt.

Omgekeerd blijken "Idioteque", "Pyramid Song" en "There There" los van hun post-Kid A context vrij toegankelijke songs. De groep is ondanks al het geëxperimenteer ook altijd songs blijven schrijven en zelfs de klassieke rock-Radiohead van de eerste helft van de jaren ’90 was al druk doende met experimenteren. Minder opvallend dan nu, maar ze schreven toen al allesbehalve klassieke rocksongs.

Toch geeft deze een behoorlijk vertekend beeld van Radioheads songcatalogus. Op cd een komen maar vijf van de zestien tracks uit hun laatste drie EMI-albums. Op de tweede cd (voor wie wat dieper in de buidel tast) is de verhouding ongeveer 50/50 en wordt de luisteraar dan ook iets meer van het ene uiterste in het andere geworpen (van "Exit Music (For a Film)" naar "The National Anthem": geen kleine stap). Het is ook hier dat minder bekende parels als "Planet Telex", "Let Down" en "Talk Show Host" verborgen staan.

Ideale compromis

Globaal genomen krijgt de luisteraar echter een goed beeld van Radioheads muziek en bewijst deze Best of dat de groep de komende jaren samen met The Doors, Bob Marley en The Cure verdiend verzamel-cd-gewijs ontdekt zal worden door jonge muziekliefhebbers. Die zullen echter geen perfect gebalanceerd beeld krijgen van de evoluties die de groep heeft doorgemaakt. Wie na deze verzamelaar OK Computer beluistert, zal halfweg nog steeds van zijn stoel vallen, net zoals eerste beluisteringen van Kid A of Amnesiac voor enig wenkbrauwengefrons zullen zorgen.