Er kwamen andere tijden : protestmuziek in Vlaanderen (1964-1974)

Bij onze noorderburen begon Boudewijn de Groot in 1965 aan zijn carrière. De Groot en zijn vaste tekstschrijver Lennaert Nijgh staken hun Angelsaksische inspiratie niet onder stoelen en banken. In de Dylan-bewerking “Er Komen Andere Tijden” wordt er duidelijk verwezen naar de generatiekloof: “Kom vaders en moeders, kom hier en hoor toe. Wij zijn jullie praatjes en wetten zo moe. Je zoons en je dochters die haten gezag, je moraal die verveelt ons al tijden. En vlieg op als de wereld van nu je niet mag, want er komen andere tijden.” Het grootste succes kende hij met “Welterusten Mijnheer De President”, een vlammende aanklacht aan het adres van de Amerikaans president Lyndon B. Johnson. Het nummer steekt zacht van wal met akoestische gitaar, een streepje percussie en Boudewijn de Groot’s stem, die langzamerhand ondersteund worden door meer en meer violen, om te eindigen in een bombastische apotheose. Een jaartje later gordde de Eindhovenaar Armand de gitaar om en scoorde met “Ben Ik Te Min” een hit: “Ben ik te min? Omdat je vader in een grotere kar rijdt dan de mijne?” Ook in België waren beide zangers populair, en wisten ze een inspiratiebron te worden voor jonge muzikanten.

Een jaartje later dan onze noorderburen volgden ook de Belgen zelf, met Dylan en consoorten als grote voorbeelden. Bijzonder populair was het kleinkunstkoppel Miek en Roel. Roel van Bambost, nu bekend als filmjournalist, schreef de muziek of speelde leentjebuur bij buitenlandse collega’s. De teksten werden voorzien door jongelingen uit de kringen rond het linkse, Gentse muziektijdschriftje ‘t Liedboek. Het duo verbrandde zijn vingers liever niet aan een Dylan-cover, en ze lieten zich dan ook vooral inspireren door de minder bekende Tom Paxton. Zijn “Buy A Gun For Your Son” werd bewerkt tot “Koop Een Geweer”, een lied gericht tegen speelgoedwapens. In “Jan Met De Pet” wordt een fabriekssluiting bezongen, “We Maken Revolutie” beklaagt zich over het teveel aan woorden en tekort aan daden. Ondanks dat het duo rake woorden in de mond durfde nemen, hing er over hun muziek een iets te nette sfeer om echt revolutionair over te komen. Bovendien was het niet makkelijk je publiek als geëngageerd artiest tevreden te stellen, zoals Miek kan beamen: "We hebben een paar keer serieus boel gehad. Na optredens kwamen mensen bij ons klagen dat we met een auto reden. Wij zongen die protestliedjes met veel overtuiging, maar vrijwel elke keer werden we gecontesteerd. Ofwel vonden ze dat we te ver gingen, ofwel niet ver genoeg."

Vreemde eend in de bijt was Ferre Grignard, die in het Engels zong. Voor zijn doorbraak in 1966 was hij in Antwerpen al een lokale bekendheid door zijn optredens in zijn stamcafé De Muze. Met “Ring, Ring, Ring, I’ve Got To Sing” scoorde hij plotsklaps een enorme hit. Ook hier kreeg de USA weer een veeg uit de pan, dit keer met een verwijzing naar de discriminatie van de zwarten: “They call me a hounddog, they call me a swine. It's all because of my color, for their war though I'm fine.” In “We Want War” gaat Ferre’s machtige stem door merg en been als hij keelt “we want to hold a gun and shoot”. Geheel in overeenstemming met zijn imago als langharige beatnik leed Grignard het leven van een bohémien en ging hij bijzonder nonchalant om met geldzaken. Door zijn gebrek aan ambitie en overmaat aan dorst verviel hij al snel terug tot een cafézanger. Enkele comebackpogingen ten spijt, evenaarde hij zijn oude succes nooit meer. Nu kijkt Grignard je nog steeds aan in de Muze, helaas niet meer vanaf de toog maar van op een statig portret aan de muur. Ferre Grignard stierf in 1982.

Lieten de meeste zangers zich inspireren door Amerikaanse voorbeelden, dan waren er ook enkele die het dichter bij huis zochten. Wannes Van De Velde, Walter de Buck en in mindere mate Willem Vermandere groeven diep in de rijke geschiedenis van de Vlaamse Volksmuziek op zoek naar inspiratie. Zo koos de Gentse Walter De Buck ervoor zich te inspireren op zijn negentiende-eeuwse stadsgenoot Karel Waeri. Dat de drie W’s, zoals het trio soms genoemd wordt, er destijds voor kozen in hun dialect te zingen was behoorlijk gewaagd. Alledrie gingen ze zo recht tegen de opmars van het ABN in.