Black Sabbath :: De IJzeren Man in het land van Oz(zy)

De geboorte van heavy metal

Black Sabbath had langzaam maar zeker een vaste fanbasis opgebouwd alsook een stevige livereputatie, maar vooralsnog geloofde niemand dat de band ook op plaat een succesverhaal zou worden. De opnames voor de gelijknamige debuutplaat (1970) gebeurden snel (twee dagen) en werd door de groep als niet meer dan intermezzo tussen de optredens door beschouwd. Ook de opvolger Paranoid uit hetzelfde jaar werd snel ingeblikt waarbij het titelnummer, de grootste hit van Black Sabbath, zelfs pas op het laatste moment geschreven was omdat er nog nood was aan een extra song.

Die manier van werken was typerend voor Black Sabbath en zou ook nog zijn sporen laten op Masters Of Reality (1971), de plaat waarvoor de groep nochtans voor de eerste keer een budget die naam waardig had gekregen. Het album wordt door velen als het afsluiten van een hoofdstuk dan wel als de start van een nieuw beschouwd. Op deze derde plaat worden de jampartijen enerzijds ingeruild voor meer gestructureerde songs maar blijft anderzijds het geluid van de eerste albums behouden. Pas met Volume 4 zou de breuk met de onervaren band uit de begindagen echt duidelijk worden.

Volume 4 (1972) is een begin- en eindpunt voor Black Sabbath. De groep bestaat niet langer uit vier hangjongeren die zichzelf niet kunnen vinden in de muziek en boodschap die hun tijdsgenoten uitdragen, maar wel uit geroutineerde muzikanten die van het succes en de bijhorende voordelen geproefd hebben. Met nummers als de pianoballade "Changes" en het naar de groepsnormen complexe "Wheels Of Confusion" durft Black Sabbath voor de eerste maal uit de mal te stappen die het zelf creëerde.

Een blauwdruk

Het overmatige cocaïnegebruik — oorspronkelijk zou de plaat zelfs Snowblind heten — zorgde echter ook voor spanningen binnen de band die finaal zouden resulteren in het vertrek van Osbourne. Maar voor het zover was, leverde de groep nog een laatste meesterwerk af: Sabbath Bloody Sabbath (1975). Het album was een logische maar ook meer doordachte opvolger van Volume 4, waarbij de band voluit voor het experiment durfde te kiezen en ver voorbij de eigen grenzen trok.

Met zijn eerste drie/vier platen ontwierp Black Sabbath de blauwdruk voor alle latere doommetal en stonerrockbands, maar met Sabbath Bloody Sabbath pende hij ook nog eens alle vormvereisten voor heavy metal neer. Het album luidt samen met het onderschatte Sabotage (1975) niet alleen de zwanenzang van Black Sabbath in, maar ook de geboorte en doop van metal in al zijn vormen. Pro forma zou deze originele line-up nog het verwaarloosbare Technical Ecstacy (1976) en het nergens baanbrekende Never Say Die (1978) uitbrengen.

Bijna veertig jaar later is metal in al zijn vormen niet meer weg te denken uit de muziekwereld en vormt het ondanks alle kruisbestuivingen en subcategorieën nog steeds een onmiddellijk en duidelijk te bepalen genre. De conventies liggen vast evenals het basisgeluid en zelfs de (donkere) thematiek. Het lijkt niet te vatten, maar zonder vier jongeren uit Aston die alleen maar wat muziek wilden spelen die nauwer aansluit bij hun grauwe leefwereld, zou (heavy) metal zo het al bestond, heel anders geklonken hebben.

Verschillende albums van Black Sabbath (met en zonder Ozzy) hebben een rerealase gekregen, Paranoid is zelfs in een luxe-editie verschenen waarbij naast de originele opnames ook een quadrafonische en instrumentale versie bijgesloten zit.