Irreversible

Tijdens de vertoning van Irreversible in Cannes verlieten 250 critici de zaal. Wie deze bijzondere film echter uitkeek, gaf een staande ovatie. Is deze prent van Gaspar Noe een schande of een revelatie?

Hoofdactrice Monica Belluci (de wulpse schone die in Malenaeen heel dorp opgeilt) geeft zelf toe dat ze sommige scènes van de film nog niet gezien heeft. Tijdens de tien minuten durende sequentie waarin haar verkrachting uiterst expliciet wordt weergegeven, moest ze de blik afwenden. "Het is een film die je ofwel haat, ofwel ben je er weg van," liet ze op een persconferentie na de vertoning weten.

Het verhaal is eenvoudig. Alex, een mooie jonge vrouw, wordt in een eng tunneltje verkracht en halfdood geschopt. Haar opvliegende vriendje Marcus en haar filosofisch aangelegde ex Pierre gaan volledig overstuur op zoek naar de dader, die ze na een raid in een homobar een gepast lesje leren. De plot wordt evenwel achterstevoren weergegeven: eerst krijgen we de hallucinant gefilmde wraakactie, waarna de zoektocht, de verkrachting, en tenslotte de voorgeschiedenis. Het is een eenvoudig stijlmiddel dat al meerdere keren is toegepast (zie Memento), maar het werkt wel degelijk. De toeschouwer wordt meteen in de climax geworpen, krijgt te maken met volslagen geflipte personages, weet niet waar zijn hoofd staat. Anders dan bij een conventionele montage krijg je de psychologische opbouw pas later en vinden de absurd gewelddadige scènes hun verklaring in wat volgt. Merkwaardig genoeg boet de film hierdoor niet aan spanning in, wel integendeel: bij elke scène weet je in welke onafwendbare drama’s ze zich zal ontwikkelen.

Vandaar ook de titel van de film: Irreversible. Tijd vernietigt alles, zo wijst een enigszins didactisch naschrift nog op het motto van de makers. Wat zal gebeuren, is onafwendbaar, en dat beseft de kijker door de bijzondere structuur maar al te goed. Het is leuk als je nog verder redeneert, en bedenkt dat de structuur de feiten toch ‘reversible’, achterstevoren, weergeeft.

Wat deze film echter memorabel maakt, is niet de structuur, noch het uitdagend rauw getoonde geweld, maar de geweldige cameratechniek. Niet eenmaal wordt er (zichtbaar) geknipt. Je ziet het hele gebeuren vanuit een soort vliegend oog, dat soms schijnbaar willekeurig, soms uiterst trefzeker, de personages achternazit. Net zoals de volkomen artificiële structuur, ontkracht de cameratechniek met haar spectaculaire bewegingen elke claim op realisme die de film maakt. Je zit te kijken naar een werkstuk. Dat de film je ook emotioneel naar de keel grijpt, is daarom in grote mate te danken aan de uitstekende acteurs. De lange, onverknipte scènes vormen, vooral op het einde, een gedroomde speeltuin voor het duo Belluci - Cassel (ook in het echte leven elkaars geliefden).

Blijf zitten en u beleeft een wondere filmische ervaring.