Frank Van Passel :: ''Trots heb ik nog niet gevoeld''

Het heeft zeven jaar en honderdveertig miljoen gekost om Villa des Roses te maken, en de zoektocht naar de rechten, geld, acteurs en locaties vormde zich tot een echte queeste. En waarvoor? Ondanks het relatieve succes in de enkele bioscopen waar de film gedraaid wordt, blikt regisseur Frank van Passel ietwat cynisch terug.

"We hadden American Psycho Christian Bale op het oog voor de rol van Richard Grünewald, hadden duizenden foto’s van Parijse locaties, en we voerden hoopvolle gesprekken met een van de beste decorbouwers van de wereld. Tot er door een kettingreactie verschillende geldschieters afhaakten. We werden genoodzaakt het hele schip te laten zinken, of ons te redden met de helft van het vooropgestelde budget. Julie Delpy uit Trois Couleurs: Blanc, een Franse ster tegen wil en dank, wilden we niet vervangen: zij is de perfecte Louise Créteur. We moesten haar wel nemen onder haar voorwaarden, en met haar eigen schminkster en kleedster. Maar alles moest nu veel sneller worden ingeblikt, in ongezellige, Luxemburgse studio’s. Voor digitale postproductie was tenslotte ook geen geld meer, om maar te zwijgen van promotie.

De film is uitgebracht op slechts zes kopieën. In heel Brussel is er maar één bioscoop die de Villa draait, om vijf uur ’s middags dan nog. Dan vraag je je af waartoe de Vlaamse en Waalse regering eigenlijk subsidies toekennen. Bedenk daarbij dat we zeven jaar continu hebben geschaafd aan het scenario, zowel in Hollywood als in heel Europa naar geïnteresseerde producers gezocht, audities hebben gedaan en dat we ons uiteindelijk geen extra draaidagen of digitale effecten konden veroorloven, en je begrijpt waarom ik nauwelijks nog aandacht schenk aan wat er met ons afgewerkte product gebeurt. Je merkt enkel nog wat fout gaat. Opwellingen van trots? Die heb ik nog niet gevoeld.

Zolang een Vlaamse film geen wereldhit wordt, of ze niet werkelijk elk gezin met kinderen en bomma en bompa naar de filmzaal sleurt, zoals Daens dat wel deed, geraakt ze toch nooit uit haar kosten. Maar het is wel dankzij hits zoals Daens dat jonge mensen sneller de kans krijgen zichzelf te bewijzen, zoals wij indertijd met Manneken Pis. Dat werd op zijn beurt een onverwacht arthouse-succes, wat ons vele contacten heeft opgeleverd die nuttig zijn gebleken bij het opstarten van Villa des Roses.

Twintig jaar geleden heeft de openbare omroep al eens een serie gemaakt naar de debuutroman van Willem Ellschot. Ook daarin speelde Dora van der Groen de geschifte Madame Genderowski. Het leek ons leuk om ze als sidekick ook in onze versie te laten meespelen. Al is ze los daarvan een erg goede actrice, hoewel ze behalve Ann Petersen niet veel concurrentie heeft wat oude mensjes betreft. Jan Decleir echter had zijn kleine rol bijna niet aangenomen: ‘Ellschot is een rechtse zak,’ liet zijn manager weten. Maar toen hij het scenario zag, was hij toch verkocht. Bovendien wilde ik hem absoluut hebben: de enkele woorden die hij uitbrengt, zijn van uiterst belang en moeten perfect gebracht zijn.

Dat is trouwens het geval voor de meeste dialogen in de film: we hebben het tekstmateriaal gereduceerd tot het allerbelangrijkste en de rest vertaald naar filmische taal. De film is een emotionele interpretatie van het boek, geen letterlijke vertaling of een documentaire. We hebben de nuance en dualiteit in de personages die in de roman onderhuids aanwezig was, ook proberen in de film te brengen. Wanneer Louise op haar ziekenbed Grünewald wegstuurt, toont ze zich plots erg sterk, terwijl die diepgang in haar romanpersonage niet in die precieze passage zit, maar wel impliciet onder de pagina's sluimert. Vandaar ook dat de uitstraling van de hoofdacteurs zo belangrijk is: weten ze wel de juiste ambiguïteit te weerspiegelen, gaat er genoeg twijfel van hen uit? Uiteindelijk was het misschien maar goed dat we ons Christian Bale niet konden veroorloven, want hij was waarschijnlijk tè veel klootzak geweest om een diepgaande Richard Grünewald te spelen."

Deze tekst is gebaseerd om een lezing en een vraaggesprek van Frank van Passel op 28 maart 2002 voor de WeL-cursus creatief schrijven: http://uwel.allegro.be