8 Mile

Het moest ervan komen: met een uitstraling die het midden houdt tussen Elvis en James Dean, kon het niet anders of Hollywood hing aan Eminems mouw om toch maar een film te maken. Hij heeft de boot even afgehouden, maar een scenario dat losjes op zijn eigen leven gebaseerd is, kon hem wel bekoren. 8 Mile werd een vrij behoorlijke film die een realistisch beeld schept van de uitzichtloosheid waaruit de blanke rapper dankzij zijn talent ontsnapte.

Eminem is Jimmy Smith — Bunny Rabbit voor zijn vrienden en zijn moeder — een white trailer trash kid, die na de breuk met zijn vriendin terug intrekt bij zijn moeder en zijn klein zusje. Dromend van een demo neemt hij deel aan rap-battles in gure achterzaaltjes. Zijn posse, 3-1-3 naar het zwarte district van Detroit, gelooft in hem, maar aan het begin van de film loopt het helemaal fout. Rabbit verstijft en krijgt geen woord uit zijn keel terwijl de hem toebemeten 45 seconden voorbijtikken.

8 Mile volgt Rabbit in de week tussen die beschamende afgang en de volgende battle: Rabbit krijgt en verliest een nieuw lief, doet wat stomme dingen met zijn maatjes, twijfelt heel veel of hij aan de battle gaat mee doen of niet. Uiteindelijk verslaat hij daar op het einde toch de rivaliserende posse. From rags to richess, from zero to hero, het is een verhaal dat iedereen al in duizenden versies — tot die van Jean-Marie Pfaff toe — heeft gehoord.

Het is dus zeker niet de dunne plot die 8 Mile de moeite waard maakt. Wat de film zijn glans geeft, zijn de realistische vormgeving — mede door regisseur Curtis Hanson's beslissing om op locatie in Detroit te filmen — en de behoorlijke acteerprestaties. Er bestaat een terechte vrees voor acterende popsterren, maar Eminem's Rabbit bewijst dat er in de blanke rapper een degelijke acteur steekt.

Het is hem natuurlijk niet moeilijk gemaakt: met een verhaal dat vaagweg op zijn levensloop volgt, moet Eminem gewoon zichzelf zijn. Kim Basinger, als zijn jonge moeder, speelt daarentegen ronduit een glansrol. Het is een ongewoon glamourloze rol, een verlepte, veel te jong moeder geworden vrouw, en Basinger brengt die overtuigend. Ze blijft netjes binnen de lijntjes van het niet-pathetische, en je voelt dat moeder Rabbit misschien nog het meest te beklagen is van alle personages in deze film. Zij is alle dromen op een beter leven al lang voorbij.

Waar 8 Mile in uitblinkt, is hoe de film de basis van de hiphop naar een groot publiek brengt. Hanson serveert ons geen uitvergrote clichés over drive-by shootings en andere karikaturen, maar zijdelings is die gewelddadige spanning wel voelbaar. Hanson toont hoe hiphop voor zowel zwarten als blanken de enige manier is om uit hun ellende te ontsnappen. Zoals Rabbit's nieuwe vriendinnetje van een modellencarrière droomt, zo denkt hij zelf voortdurend aan die kans om een demo te mogen opnemen. Het is het enige venster in hun gevangenis dat een blik biedt op een wereld daarbuiten.

Vandaar dat het ook de rap-battles zijn die de beste scènes opleveren. Ze bieden een inkijk in de manier waarop het genre ontstaan is en waar de meeste van die artiesten vandaan komen. Het legt de opwinding bloot die het genre in zijn beste momenten weet op te wekken. Als Eminem in de rol van Rabbit zijn tegenstanders onder vuur neemt, levert de film puur vuurwerk. 8 Mile is als film dan ook veel minder een Eminem-vehicel als wel een prent die hiphop op een respectvolle en niet-karikaturale manier naar het grote publiek brengt. En dat is een grote verdienste.