DOSSIER 1969: 'Stand' van Sly And The Family Stone :: Het zwarte ontwaken

Met Stand! loste de groep alle verwachtingen in, en overrompelde ze de muziekscene: het was een excentriek meesterwerk dat bol stond van het optimisme, luisteraars bedolf onder heerlijke funknummers en er tegelijkertijd voor pleitte om een hand uit te reiken naar de ander. Titelnummer "Stand!" verkondigt met gemeend vertrouwen "There’s a midget standing tall / and a giant beside him about to fall". De refreinen van "I Want To Take You Higher" en "You Can Make It If You Try" duwen zichzelf willens nillens naar hogere sferen. Het van wah-wahgitaar en wazige funk bolstaande "Don’t Call Me Nigger, Whitey" verkondigt zo lang dezelfde slagzin dat het vanzelf een anthem wordt, en de jam "Sex Machine" kan de strijd aan met het meest psychedelische van Jimi Hendrix. Het prachtige "Somebody’s Watching You" dient als de ademstokkende ballad die het obligate omtovert tot het aangename.

Het was de geboorte van een nieuw genre: psychedelic soul deed haar intrede en bracht de typische Motownsound de doodsteek toe. De Temptations wonnen er hun Grammy mee, terwijl ook andere groepen zich lustig lieten inspireren door het rauwere, energieke wah-wahgeluid en de inspirerende boodschap; zelfs Miles Davis zag erdoor het licht. Ook de groep zelf plukte er de vruchten van: de plaat verkocht drie miljoen stuks, deed een hele rits singles in de Billboard belanden, en bracht hen een plaats bovenaan de affiche van het Woodstockfestival, waar ze op de tweede dag tot de ochtendstond een half miljoen mensen in beweging brachten en het beste feestje van het festival bouwden.

Het succes was, zoals dat dan clichématig gaat, echter van korte duur: de relaties binnen de groep verslechterden, radicale figuren rond Sly probeerden de band in een zwartere koers te duwen en de verhuis naar Los Angeles eind 1969 bracht een karrenvracht cocaïne binnen in de wereld van de Family Stone. De revolutionaire single "Thank You (Falettinme Be Mice Elf Again)", waarin Larry Graham voor het eerst de slapbastechniek gebruikte, was een agressieve lap funk waarin de groep voor het eerst haar lieflijke imago van zich afgooide. Stone zelf bracht het jaar daarop het merendeel van zijn dagen door met snuiven, werd steeds onhandelbaarder en huurde een bende gangsters in om zijn zaakjes af te handelen. De succesvolle verzamelaar Greatest Hits werd uitgebracht om de fans te sussen die schreeuwden om nieuw materiaal. De stilte was moordend; elk soort momentum dat Stand! had opgebouwd, smolt weg als sneeuw voor de zon.

Wanneer de Family Stone in ’71 terugkwam, was niets meer hetzelfde. Het door Sly Stone haast volledig zelf opgenomen There’s A Riot Goin’ On klonk als de ideale soundtrack voor de verpauperde en door drugs verlamde straten van de Amerikaanse grootsteden, een apathische feestplaat die in zijn warme fuzztonen alle wanhoop, ontgoocheling en uitzichtloosheid van de jaren die zouden komen wist te vatten. Het was een meesterwerk dat de jaren zeventig mee vorm zou geven, maar voor de groep werd het haar laatste belangrijke wapenfeit. Toen de Family Stone in 1975 uiteenviel en Sly alleen achterbleef, blut en hopeloos verslaafd, hadden anderen het voortouw al genomen om het van het gevallen genie over te nemen: Stevie Wonder verhuisde naar New York en nam het funkidioom en de boodschap van verdraagzaamheid met groot succes over, Detroitzoon George Clinton verplichtte de luisteraar om met Parliament/Funkadelic mee te vluchten naar de planeet Funktupus en Larry Grahams baslijnen domineerden het opkomende discogeluid. In de Big Apple stalen enkele jongeren tijdens de grote stroompanne in de zomer van ’77 dan weer hun eerste stereo-installatie, waarop ze op de tonen van samples van die voorgaande soul- en funkbands hun teksten trachtten te vertellen aan de massa.

Dat alles was onmogelijk geweest zonder Stand!. Natuurlijk, Sly Stone is nog altijd een verwilderde junk die met beschamende optredens de groep haar erfenis meer kwaad dan goed doet. Maar Stand! staat er nog altijd, zowel muzikaal als in zijn boodschap. Dat is de kracht van een plaat die genres, mensen en rassen over schijnbaar onoverbrugbare barrières met een stralend optimisme toch wist te verbinden.