DOSSIER NOUGHTIES: Het festivalgevoel van de noughties: ''We komen voor de sfeer''

Natuurlijk; festivals bestonden ook al in de jaren tachtig en negentig. En ook toen ging er al veel volk heen. Maar de voorbije tien jaar verliep de groei plots exponentieel. Terwijl de platenverkoop instortte, ontplofte het festivalwezen. En er was ook sprake van anders gaan festivallen. Een verhaal met drie kanten.

Kant 1: Het Clouseau-in-het-Sportpaleisgevoel

Tien jaar is het ondertussen geleden dat Rock Torhout chirurgisch werd verwijderd, om Rock Werchter te laten overleven. Het zag er toen even niet goed uit voor het festival van Herman Schuermans, maar in de jaren nadien vonden plots nog meer jongeren de weg naar de vergrote weide. Hetzelfde zag ook Chokri Mahassine met zijn Pukkelpop gebeuren, en net zo goed Carlo Di Antonio, wiens Dour Festival van een obscuur Waals festival voor zéér hardnekkige alternativo’s in de jaren negentig uitgroeide tot de hoogmis van all things subcultuur die het vandaag is.

Aan de andere kant van het spectrum, in de bebouwde kom, ging het ook hard. Marktrock Leuven mag dan al spectaculair zijn elan hebben verloren, tegenover dat ene tragisch verhaal, staat het verbazingwekkende succes van Suikerrock Tienen (dat dit jaar zelfs naar vijf festivaldagen gaat) en vooral: de Lokerse Feesten. Vlaanderen, België, was in de noughties een volkje voor wie "zomer" gelijk staat aan "festivallen". En we zijn er goed in, getuige de terugkerende bekroningen voor Rock Werchter, het feit dat Dour zelfs het nieuws van het in het wereldje gerenommeerde Pitchforkmedia haalt en vanzelfsprekend de vaststelling dat Metallica echt elke zomer hier wil spelen.

Festivallen: het is iets wat je moét doen des zomers als je jong bent. Wie er ook komt, hoeveel het ook kost; je gaat. Het Clouseau-in-het-Sportpaleisgevoel, zeg maar. Gevolg is dan ook dat festivalcultuur een pak veranderd is. Campinghangen werd een nationale sport, muziek komt vaak op de tweede plaats. Mensen komen "voor de sfeer".

Dat geldt niet alleen voor de campings van Werchter, die iets weg hebben van scoutskampen of gemeentelijke reünies, ook op Graspop — lang geen nichefestival meer — slepen de metalfans zich niet langer van ’s middags af naar de festivalweide maar ze pakken liever pinten met de collega’s van het jeugdhuis vanuit de luie campingzetel. Opmerkingen zoals Graspop is toch niks voor u? met als antwoord maar ik ga mee met de hoop zijn een goede illustratie. Genrediscussies verdwijnen, of het nu om Wercher, Dour of Tomorrowland gaat, de kamperende compagnie is het belangrijkste.

De camping is niet de enige aandachtsafleider, ook de talrijke festivalstandjes, waar Proximus, Randstad, KBC en Win For Life zich als gulle schenkers presenteren, krijgen genoeg aandacht. Het jonge volkje schuimt alle sponsors af en maakt er een sport van om zo veel mogelijk festivalgadgets te verzamelen. Andere populaire randactiviteiten zijn de demonstraties op de skateramp en de tientallen distro’s op Groezrock of de Coca Cola-dj sessies en "alternatieve" markten op Werchter. Wat originaliteit betreft krijgt Graspop de eerste prijs: in Dessel kan je naast een heuse metalmarket en kledijwinkeltjes ook een luchtgitaarpodium en botsautokraam terugvinden. Zelfs aan je lijf kan je van alles laten veranderen: piercingkraampjes zijn er al lang geen onbekenden meer.

Kant 2: Alles kan, alles mag

Met het begin van het nieuwe millennium kregen we ook de heropleving van de dance-beweging en dat is niet alleen te merken aan de opkomst van grote dance-festivals zoals Polsslag, I Love Techno en Tomorrowland, maar ook de splinterbom aan genres die ook op de grote festivals barst.

Een korte geschiedenis van de dance-invasie op T/W geeft mooi de evolutie: In 1996 kregen Moby, Underworld en The Prodigy een voorlopig nog slechts bescheiden plaatsje op het Studio Brussel-zijpodium. Een jaar later hadden The Chemical Brothers en The Prodigy elk een nacht om af te sluiten, terwijl Daft Punk op het kleinere podium een "bescheiden" massa in beweging bracht. Vanaf 1998 duiken The Chemical Brothers, Underworld en Basement Jaxx als vaste waarden om de zoveel jaar op. Dat bands zoals Klaxons, Soulwax, Justice en Kraftwerk dit decennium zowel op Rock Werchter, Pukkelpop en I Love Techno stonden is iets dat halfweg de nineties waarschijnlijk niemand had zien aankomen.