DOSSIER NOUGHTIES: Hoe internet alles veranderde

Een oneindige muziekcollectie in een eindig leven dwingt je tot keuzes maken. Alles beluisteren is onmogelijk, dat is een probleem waar zelfs de verzamelaar met een paar duizend cd’s al onder lijdt. En wat met de charme van het herbeluisteren, voor veel platen een must om het werk deftig binnen te dringen? Ja; iedereen kan het hele oeuvre van David Bowie met een paar muisklikken binnenslepen, maar zouden meer mensen dan vroeger al die platen ook meer dan een paar keer beluisterd hebben? Wie neemt nog de tijd om een plaat te draaien en blijven draaien, als er nog zoveel muziek is die gehoord moét worden?

Op die manier wordt de single weer een belangrijk wapen. Vaak zijn ze de enige aanleiding om muziek uit het enorme aanbod te grabbelen en er je kostbare tijd aan te spenderen. Een mens kan veel tegelijk tegenwoordig, maar nog altijd geen twee nummer op hetzelfde moment beluisteren. En dus houden veel luisteraars na drie beluisteringen van een plaat uiteindelijk slechts de drie singles en die ene uitzonderlijke albumtrack over op hun computer. En: next! Misschien is in dit soort tijden van korte aandachtsspannes het idee van Radiohead om enkel nog EP’s uit te brengen dus nog niet eens zo gek.

En zo verschuift iets als het begrip "radiohit". Ze bestaan nog; denk maar aan hoe het onbekende Mumford & Sons, met de hulp van de ethersteun voor "Little Lion Man", op Crossing Border een volle zaal trok. Meer en meer echter holt de radio ook maar achter de feiten aan, en moeten ze plots een internetfenomeen als "I’ll Kill Her" van Soko tot Hotshot bombarderen. Of raakt Fixkes eindelijk op de radio, een half jaar nadat "Kvraagetaan" de MySpace van een vriendin opfleurde.

het veld ligt open

En hier zijn we dan, tien jaar nadat de mp3 en de almaar toenemende bandbreedte het op grote schaal uitwisselen van muziek mogelijk maakte. De industrie is in crisis, maar er zijn nog nooit zoveel platen uitgebracht. Die verkopen elk maar een fractie van wat ze vroeger zouden hebben kunnen doen, maar op concerten, waarvoor vaak meer mensen opdagen dan de laatste plaat over de toonbank ging, wordt elk nummer wel luidkeels meegezongen. Muziek leeft nog altijd, maar de vorm is minder vast geworden: cd’s zijn niet weg, maar net zo goed zijn downloads of streams gemeengoed geworden. Voor platenfirma’s en artiesten betekent dat een hoop kopzorgen, maar net zo goed levert het tal van mogelijkheden op voor wie creatief durft zijn.

Misschien was dat net de schoonheid van de noughties: dat alles kon. Dat Radiohead out of the blue zijn nieuwe plaat via het internet beschikbaar kon maken, tegen om het even welke prijs. Dat een nobody-actrice uit Frankrijk na een boos YouTube-liedje over een rivale plots Europa mocht afreizen. Dat Björk haar fans een nummer kan laten remixen voor een benefiet-cd. Niet alle zijn misschien oefeningen die het herhalen waard zijn, sommige misschien wel. En andere ideeën zullen opnieuw opduiken in gewijzigde vorm. Maar het speelveld ligt opnieuw open. Niet langer bepalen een paar firma’s hoe het spel gespeeld wordt, maar de luisteraar en de artiesten. Wat de regels van dat spel zullen zijn na deze jaren van vrolijke chaos, zal langzamerhand misschien duidelijk worden de komende jaren.