Dertig jaar na het einde van Joy Division

Op 19 mei 1980 zou het helemaal beginnen voor Joy Division. De eerste Amerikaanse tournee zou voor het viertal uit Manchester ook overzee de deuren moeten opentrappen die in Engeland al versplinterd tegen de grond lagen. Het inladen van de tourbus blijkt echter een overbodige klus wanneer het nieuws doorsijpelt dat de avond tevoren zanger en frontman Ian Curtis zich finaal van het leven heeft beroofd.

En die Amerikaanse tournee had het groeiende succes van de band inderdaad wel eens in een nog kolkendere stroomversnelling kunnen brengen dan wat na de dood van hun enigmatische frontman sowieso het geval werd. Een gebrek aan ambitie kon Peter Hook, Bernard Sumner, Stephen Morris en Ian Curtis immers van in het begin bezwaarlijk worden aangewreven: niet voor niets lag hun eerste platencontract er al na nauwelijks een paar gigs.

Het verhaal van deze vier komt op dreef wanneer Joy Division in april 1978 als een van de vele (post)punkgroepen deelneemt aan een Battle Of The Bands. Inzet: een platencontract bij het Londense label Stiff. Ze hebben nog maar enkele maanden eerder de opnames achter de rug van An Ideal For Living, een EP in eigen beheer, en het is nog maar het derde optreden met de definitieve bezetting en onder de definitieve naam. In een onbewaakt ogenblik en in de prilste bezetting heette de band immers eerst The Stiff Kittens en vervolgens Warsaw, naar de Bowie-track uit Low, “Warszawa”. Wanneer blijkt dat een Londense punkgroep al opereert onder de vlag Warsaw Pakt, wordt het finaal Joy Division, de bijnaam voor de prostitutiebarakken in de naziconcentratiekampen tijdens WO II.

De vier moeten op die bewuste wedstrijdavond ruim na de klok van middernacht op, als laatste. Opgenaaid door de zenuwachtigheid of ze nog wel aan de bak zullen komen, spelen ze een vlammende set die de aanwezige lokale tv-held Tony Wilson niet ontgaat. Al zeker niet wanneer Curtis hem dezelfde avond nog schoffeert omdat Wilson aanvankelijk niet happig was om de band in zijn tv-show aan bod te laten komen. Ook producer Martin Hannett is die avond getuige van de beklijvende set van de jonge honden. Hannett zal uiteindelijk een fors aandeel krijgen in het geluid van de groep en het voor de eeuwigheid op plaat registreren.

Ook Wilson zal zijn stempel op de groep drukken en tijdens -- en onmiskenbaar ook na -- de korte levensduur van de groep het onderste voor hen uit de kan halen. De uitnodiging voor een gastoptreden in zijn Granada Reports-nieuwsshow komt er uiteindelijk toch en Joy Division staat ook prominent op de affiche wanneer Wilson op 9 juni 1978 de deuren openzwaait van The Factory, zijn nieuwe club voor lokaal talent in Manchester. De fabrieken mogen dan misschien wel in het steeds meer in werkloosheid afglijdende Manchester van toen in ijltempo de poorten sluiten, Wilsons fabriekje moet en zal de muziekscene in Albions noordelijke contreien opstuwen in de vaart der volkeren.

Zo zal ook geschieden wanneer blijkt dat The Factory niet alleen liveoptredens organiseert maar ook een nachtclub en een platenlabel uit de grond stampt. Joy Division neemt met Martin Hannett de eerste wapenfeiten voor een sampleralbum voor het label op en gaat na een teleurstellende opnamesessie voor een album bij RCA Records in april 1979 opnieuw met Hannett in zee voor wat uiteindelijk zijn eerste officiële studio-album voor Factory wordt: Unknown Pleasures. Intussen is het duidelijk dat er wat begint te bewegen rond de groep: Curtis haalt de cover van de eerste editie van de NME van dat jaar en de groep krijgt een invitatie in de bus voor een sessie bij de iconische radio-dj John Peel, het eerste teken van formaat dat ook buiten Manchester de groep op de radar komt.