Green Zone

Conspiracy theories vormen niet enkel bezigheidstherapie voor freaks. Soms blijken de speculaties te kloppen. Saddam Hoessein had geen massavernietigingswapens, dus de aanleiding voor de oorlog in Irak was wel degelijk een politieke leugen. Paul Greengrass (Bourne Ultimatum en Bourne Supremacy) toont zijn engagement en verhaalt in de nerveuze thriller Green Zone de zinloze zoektocht van de Amerikanen naar de Weapons of Mass Destruction (WMD).

Het is anno 2003. De spilfiguur van het verhaal, Roy Miller (favoriet Matt Damon), jaagt met zijn unit op WMD’s in Irak. Na enkele risicovolle acties zonder resultaat verlegt hij zijn focus en start met evenveel hardnekkigheid een zoektocht naar de delicate waarheid.

De kijker wordt vanaf de eerste seconde middenin de chaos van Bagdad gedropt waar de oorlog net begonnen is. Luchtaanvallen en kruisraketten vliegen in het rond en creëren een flitsende jungle. Een schichtige en schuddende hand-held camera volgt de krijsende menigte op de vlucht, terwijl het beeld even hard schokt, zwalpt en hapert als de figuren in beeld. Na de gigantische vuurballon als apotheose verwacht je een pauze, maar de trein raast maar door. Greengrass laat de toeschouwers kicken op een ijltempo, gameachtige achtervolgingen, niet-aflatend oorlogskabaal en ophitsende muziek.

Als regisseur baseert Greengrass zich graag op waargebeurde feiten zoals in United 93 (over 9/11) en Bloody Sunday (over de conflicten in Noord-Ierland). Hij deinst er niet voor terug om een pijnlijke waarheid nog eens op tafel te gooien. Voor Green Zone liet hij zich inspireren door het non-fictieboek Imperial Life in the Emerald City (2006) van de journalist Rajiv Chandrasekaran. ’Inspireren’, want Greengrass beweert niet dat hij de waarheid omtrent de geheime informatie in pacht heeft. Green Zone blijft een fictiefilm, hoewel het thema en de houding van het hoofdpersonage de kern van de boodschap vormen: "Don’t be naïve."

Green Zone draait rond een maatschappelijk relevant, hetzij zwartgallig, thema. De film hamert op de onverteerbare fouten van de VS in de oorlog met Irak (zonder de kop van Bush te verdoezelen), wakkert het fundamentele wantrouwen t.o.v. de autoriteiten aan en verkondigt de boodschap om alle informatie steeds kritisch te benaderen. Alvorens het leger als een bende razende apen in een oorlog te laten storten, bleek het misschien toch aangewezen de bron van de informatie nog eens te checken. Kwestie van gênante staartjes te voorkomen. De impact en de consequenties van de corruptie, manipulatie en bedrog in deze zaak vallen immers niet meer te overzien.

De focus ligt dus op de politieke boodschap en het personage van Roy Miller moet deze enkel uitdragen. Zijn voorgeschiedenis doet er niet toe en Greengrass verspilt er zijn tijd ook niet aan. Alle aandacht gaat naar de actie en het plotse inzicht van Roy. Aanvankelijk volgt hij de commando’s even gehoorzaam als zijn teamgenoten, maar hij onderscheidt zich door de vragen die hij durft te stellen. Met reden wantrouwt hij alles en iedereen. Hij vormt het voorbeeld voor een kritischere houding van de wereld. Toch overstijgt hij een geloofwaardige menselijkheid in de manier waarop hij zich als een onsterfelijke held aan uiterst riskante acties waagt. Matt Damon speelt met zijn verbeten expressie en ervaring als actieheld de rest van de cast vlotjes in het stof. Een gewaagde antagonist vindt hij zelfs niet. Zijn medespelers lijken soms gewoon zodanig onder de indruk van zijn présence dat ze precies zelf niet echt uit hun kot durven te komen.

Mocht Green Zone dankzij zijn gevoelige politieke boodschap een heel klein beetje controverse opgewekt hebben, dan waren het toch vooral vijgen na Pasen. Nochtans zit de plot goed ineen en creëert de semidocumentaire stijl een vrij hoog werkelijkheidsgehalte, maar de duizelingwekkende filmervaring werkt op den duur toch serieus op de zenuwen zonder een noemenswaardige meerwaarde te bieden. Als je na The Bourne Trilogy de lat niet te hoog hebt gelegd en als je van geëngageerde politieke thrillers houdt, kan je ervan genieten. Maar je moet er voor zijn, liefst met een koppig evenwichtsorgaan.