Public Image Ltd. :: Metal Box (1979)

Het meest legendarische en gekende nummer blijft uiteraard de single "Death Disco", die op het album nog gekend staat als "Swan Lake". De song is een vervreemdende mix van dubby baslijnen, gitaarklanken die als glasscherven klinken en pompend repetitieve drums waarboven Lydon klagend zingt. Het meest beklemmende aspect blijft echter dat de song handelt over de stervende moeder van Lydon. Maar ook zonder een dergelijk choquerend thema blijven het nummer en de plaat overeind staan. Het tien minuten durende "Albatross" bijvoorbeeld is een afdaling in grootstedelijke paranoia waarbij de ijle gitaren zweven boven dwingende baslijnen en repetitieve drumslagen terwijl Lydon als onheilsdenker binnensmonds zijn profetieën mompelt.

Hoezeer beide songs ook tot de verbeelding spreken, toch vormen ze slechts het topje van de ijsberg. De experimenteerdrift zet zich verder in de andere nummers die geregeld andere horizonten opzoeken. "Socialist" bijvoorbeeld laat krautrocktempo’s botsen op electro-experimenten waar het introverte "The Suit" muzikaal implodeert, en de gothic wave van "Careering" neigt naar wat Bauhaus zelfs onder de invloed van lsd nooit bereiken zou. Zelfs de meer postpunkgerichte songs genre "Memories", dat de blauwdruk van "This Is Not A Love Song" bevat, zij het dat hier nog op scheermesjes wordt gedanst, of "No Birds" blijven de grenzen aftasten. Elk nummer op Metal Box klinkt als een universum op zich dat louter en alleen de eigen wetten en logica volgt.

Metal Box is een unicum doordat het alle invloeden en stijlen die eind jaren zeventig opgang maakten, absorbeerde en zich zo eigen maakte dat het niet anders dan in een hoogst individueel en eigenzinnig geluid kon uitmonden. Bands als Bauhaus en Joy Division gingen net zo goed aan de haal met punk en voegden er atmosfeer en emotie aan toe, maar geen van hen ging zo ver als PiL op Metal Box. Door krautrock, punk en dub beïnvloed oversteeg de band het eigen kunnen zo ver dat er geen opvolger denkbaar was. Flowers Of Romance (1981) kon dan ook niet anders dan een stap terug zijn, een terugkeer naar de realiteit.

Er is een waslijst van albums te bedenken die niet alleen genrebepalend zijn, maar ook verantwoordelijk zijn voor een (oneindige) stroom aan bands die deze of gene plaat als de heilige graal beschouwen. Metal Box ontbreekt niet op dergelijke rappels, maar bepalend is de plaat vooralsnog niet. Niet omdat ze die status niet verdient, maar om de eenvoudige reden dat ze ondanks alles zo ongrijpbaar en irreëel is dat ze niet geïmiteerd of gereproduceerd kan worden, alleen ondergaan.

PiL speelt op 10 juli op Rock Zottegem en op 11 juli op Les Ardentes.