Jazz Middelheim, 12 augustus 2010, Park Den Brandt

Hoewel we doorgaans weinig uitstaans hebben met de Stad der Steden zakken we toch graag af naar Park Den Brandt (samen met de weide van Rock Herk zowat de meest knusse festivallocatie van Vlaanderen) voor Jazz Middelheim, dat in tegenstelling tot Gent Jazz resoluut voor de jazz wil gaan. Dag 1 ging veelbelovend van start, maar zou uiteindelijk vooral ter plaatse blijven trappelen.

Jef Neve en José James kregen al een aardig applaus voor hun concert begonnen was. Vlaanderen houdt overduidelijk van Neve en de vorige gesmaakte passages zullen er ook wel voor iets tussen zitten. De twee brachten onlangs het onder lofuitingen bedolven For All We Know uit op het befaamde Impulse!-label, maar omdat dit de Coltrane-dag was, lag de nadruk niet op dat nieuwe album, maar op hun ‘Facing East’-programma, dat hen vorig jaar ook naar de AB voerde. De set was nu iets gebalder dan toen, al blijft het een verademing om een band een uur en een kwartier te zien spelen. Niet de totaalervaring van een zaalconcert, maar toch meer dan een korte showcase om poen op te strijken.

Het concert begon en evolueerde zoals dat in de AB: eerst met “Om”-loops van James, die duidelijk het spirituele aspect wilde benadrukken en daarbij gesteund werd door een uitstekende band --met de sterkste ritmesectie van de dag!-- die met overtuiging in het werk van Coltrane dook. Het was allemaal wat minder compromisloos en aangepast aan de smaak van gevoeliger jazzfans, maar nergens kon je James ervan verdenken een charlatan te zijn. Zonder de songs te willen bedekken onder al te zware arrangementen is het toch duidelijk dat hij het materiaal erg respectvol en sereen wil behandelen. Idem voor saxofonist/fluitist Michael Campagna, die opnieuw enkele indrukwekkende Coltrane-impressies gaf op tenor- én sopraansax. Je moet het maar durven.

Het meest van al waren we deze keer echter onder de indruk van Neve, die zich minder leek te vergrijpen aan maniëristische uitspattingen. Expressief en uitermate gedreven, dat wel, want soms wipte hij zo hard van z’n stoel dat het leek alsof hij Jerry Lee Lewis-gewijs op die piano wilde springen, maar ook gedoseerd waar nodig. Mochten zeker niet ontbreken op het appel: een uitgebeend “Lush Life” (de Strayhornklassieker die Coltrane o.m. opname met zanger Johnny Hartman) en het onvermijdelijke “My Favourite Things”; op papier een triviaal nummer uit een zondagmiddagfilm, maar ook een song die Coltrane tot het einde van zijn leven gebruikte om monsterlijke improvisaties uit te voeren. Ook hier werd creatief omgesprongen met het nummer, al ging het er vooral luchtig aan toe.

Hoewel de set bondiger was dan het (iets té) lange concert in de AB, moest het natuurlijk wel de sfeer van toen missen, en het leek dan ook wat vreemd om dit in de vooravond te horen. Gelukkig bracht de set aardig wat variatie en sloop er nu en dan een modern soul/funk-element in de muziek, waarbij de vijf hun appreciatie voor elkaars spel duidelijk lieten merken. James gaf mee dat het zijn eerbetoon was aan John en Alice Coltrane, en vooral die tweede naam won nu aan betekenis, omdat het ook aanvoelde alsof James keek naar het oeuvre van de gigant via het werk en de stijl van diens weduwe. Wat er ook van was, het was een prima opener van Middelheim 2010. Wisten wij veel dat we meteen ook het hoogtepunt van de dag achter de kiezen hadden.

Het moet moeilijk geweest zijn voor een jonge saxofonist in de jaren zestig, met het gewicht van de Coltrane-nalatenschap op de schouders. Sommigen sloten aan bij de meester en zetten z’n werk voort (Pharoah Sanders), anderen vonden gaandeweg hun eigen sound en stijl (Wayne Shorter) of gaven hun carrière een geheel andere dimensie. Zo wist Archie Shepp al snel een symbiose te vinden van activisme en muziek, met gedreven concerten die even opruiend als revolutionair wilden zijn. Dat was echter niet de Shepp die wij te zien kregen, want die teerde vooral op klassieke bluesstructuren en ander traditionalisme.