Jazz Middelheim, 13 augustus 2010, Park Den Brandt

De brede lach en de onverminderde spierkracht van de muziek kon echter niet verhullen wat de pijnpunten waren: na een goed half uur werd immers duidelijk dat een groot stuk van de songs quasi inwisselbaar is: Jamal werkt steeds met korte, melodische brokken met soms weinig samenhang, waardoor het lijkt alsof elke song aanvoelt als een medley. Daar komt dan nog eens bij dat zowat elke song afgesloten wort met donderende akkoordenreeksen, of een stuk inlast met een hoge popfactor. Het voelde soms aan als een gimmick, maar dat werd in dit geval, en dan vooral door die energie, bedekt met de mantel der liefde. Organisator Flamang en de zijnen hadden alleszins een goeie keuze gemaakt: dit wérkt gewoon enorm goed op een festival en het resultaat was dan ook een staande ovatie.

Maar dan moest het beste nog komen. We wisten dat jazzlegende Wayne Shorter (foto) nog steeds erg actief was voor een kerel van z’n leeftijd (76) en we hadden al vernomen dat hij met zijn huidige kwartet, dat binnenkort tien jaar bestaat, steevast hoge ogen gooit op een podium. Niets had ons echter kunnen voorbereiden op dit bijwijlen verbluffende concert. Wat hij liet horen met pianist Danilo Perez, bassist John Patitucci en drummer Brian Blade was immers zo veel meer dan een nummertje opvoeren, dan muziek spelen. Dit was muziek maken, interactie van een bijzonder hoog niveau: hypnotiserend, open van karakter en continu fascinerend.

En eigenlijk erg moeilijke muziek om te beschrijven. Ook in de jaren zestig waagde Shorter zich al aan enigmatische songs en structuren, maar dat werd nu nog verder uitgediept. Hier was geen sprake van nostalgie of teren op oude successen. Met deze muziek werd resoluut gekozen voor de inventiviteit van het moment. Er vielen daarbij geen vingerknipritmes, bluesschalen, gevatte solo’s of swing te bespeuren. In plaats daarvan een reis waarbij motieven werden aangevoerd, onder de loep genomen, uit elkaar gehaald, heen en weer gekaatst en vervangen door een ander. Shorter hoefde geen aanwijzigen te geven zoals Jamal, en toch was hier sprake van communicatie die je weinig te zien krijgt.

De muzikanten hielden elkaar constant in het oog, elkaar verrassend en aanvullend, soms met staccato uithalen en terugkerende figuren, dan weer verkennend, voor de hand liggende paden ontwijkend. Het had de vrijheid van free jazz, de expansieve sfeer van het beste uit de ECM-catalogus en verenigde een sereniteit en eindeloze zoektocht naar melodieuze vernieuwing. Er waren geen pauzes tussen de stukken, wat betekende dat je bijna anderhalf uur lang een speld kon horen vallen in de rustige en lyrische momenten, die in overvloed te vinden waren in deze rustig ontvouwende stukken. Vier muzikanten van wereldniveau, maar wij hadden het vooral voor Brian Blade en leider Shorter.

Blade, een drummer die je in alle contexten kan inzetten (hij speelde o.m. ook met Emmylou Harris en Daniel Lanois), is er eentje die een sleutelrol kan spelen tijdens een optreden. Ondersteunend, verder bouwend en extrapolerend, met stokken of brushes, met simbalengekte, vlugge roffels of dramatische donderslagen, hij beheerst het allemaal en wendt het allemaal om de conversatie aan te gaan met de overige drie. Shorter was dan weer een baken van sereniteit, ruimte latend, spelend met korte motieven, variërend op basisthema’s en aangereikte suggesties. Het was een lang concert en zeker geen voor de hand liggende muziek, vermoedelijk te zweverig voor wie z’n jazz graag doelgericht en swingend heeft. Toch bleef het fascineren, dit luisteren naar een stel artiesten dat een eigen taal heeft ontwikkeld.

Hier werd ook nog eens onderstreept dat de creatieve rusteloosheid van Shorter nog steeds intact is. Kan je Jamal vooral prijzen omwille van zijn onverminderde speeldrift en zijn eigen stijl, dan is het bij Shorter vooral verbazingwekkend hoe tijdloos en inventief zijn muziek klinkt. Het resultaat van een halve eeuw musiceren op het hoogste niveau: een majestueus verhaal. Nergens muziek van Het Grote Gebaar of de goedkope emotie en toch met een sterke impact. Dit zijn de concerten die zorgen voor de kers op de taart, “weet je nog..?”-anecdotes binnen een aantal jaar, en je sterken in de overtuiging dat jazz ook in 2010 nog spannend kan zijn. Ook in handen van een 76-jarige.