Enter the void

Bij buitenkomst uit de bioscoopzaal regent het pijpenstelen. Een paar neonlichten flikkeren mistroostig terwijl ergens vandaan klassieke muziek klinkt. Een half uur blijven we staan, denkend dat we in de trip van Enter the void zijn blijven hangen.

Als de nieuwste film van Gaspar Noé bovenstaand effect heeft, moet het een aanrader zijn. Het werk is hard, mistroostig, bevreemdend en toch meeslepend. Een drugstrip naar de eenzaamheid van het bestaan. Het begint al bij de openingstitels: aan een razend tempo voorbijflitsende letters in alle vormen en kleuren, op pompende beats die doen denken aan Aphex Twin. De man die de wereld eerder schokte met een verschrikkelijk rauwe verkrachtingsscène in Irreversible slaat opnieuw toe. Hard en meedogenloos.

Nee, vrolijk zal je van Enter the void niet worden. Verlies, rouw en wanhoop, daar gaat het in deze prent om. We volgen daarbij alles vanuit het standpunt van Oscar, die samen met zijn zus Linda in Tokio woont. Hij is drugsdealer, zij danseres in een stripbar. Nadat hij verraden wordt door een van zijn vrienden, gaat de politie achter Oscar aan en schiet hem dood in het gore toilet van een club. Daarna verlaat zijn ziel zijn lichaam en volgen we met hem de verdere levens van zijn zus en van zijn vrienden. Aan het verdriet en de wanhoop die daarin centraal staan, worden ook nog eens flashbacks toegevoegd. Hierin zien we hoe de ouders van het duo stierven in een auto-ongeluk (een schrikwekkend beeld dat zich op je netvlies brandt) en hoe Oscar en zijn zus daarna door hun familie werden gescheiden. Ze hebben elkaar echter beloofd altijd samen te blijven, en dat is wat de geest van Oscar na zijn dood doet.

De manier waarop Enter the void het perspectief van Oscar volgt, gaat ver. We kijken mee met zijn blik, het knipperen van zijn ogen inclusief. Hierdoor heeft Noé de kans om ons ook de drugstrips van Oscar te tonen met alle kleurrijke hallucinaties van dien. Hiervoor neemt hij aan het begin ruimschoots de tijd, waardoor hij een traag tempo weet te installeren. Deze bijna realtime tijdsduur blijkt later belangrijk voor het realistische gevoel van de film.

Behalve door de tijdsduur wordt het bijzonder realistische gevoel van Enter the void ook gecreëerd door het gebruik van een handheld camera. Nochtans is het verhaal op zich -- een geest die rondzweeft over de aarde -- niet echt wat je noemt realisme. Het lijkt daardoor alsof Enter the void het realisme nog overstijgt. De overvloedige, kleurrijke trips en de prachtig samengestelde soundscapes verheffen de film naar een haast bovenaardse dimensie. Alsof de camera niet alleen de werkelijkheid registreert, maar ook de atmosferen en emoties die daarboven zweven. Maar ondanks die opvallende vorm van de film, weet de inhoud net zo te boeien als de constructie ervan. En ook de wisselwerking tussen vorm en inhoud boeit. Knap werk van Noé.

Aanvankelijk lijkt de film nochtans een van die vele drugsfilms te zijn. Trainspotting was een succes, dus waarom niet nog zo’n film. Een die nog net iets smeriger is. Maar na de dood van Oscar wordt het een heel ander soort film, één die erg overtuigt. Rouw en verdriet zijn de thema’s, kortom de zwaarte van het leven. Bij momenten snijdt de film dan ook door merg en been. Het verdriet van Linda, een straffe acteerprestatie van Paz de la Huerta, doet pijn. En het beeld van de stervende ouders, dat enkele malen terugkeert, schudt je telkens weer hevig door elkaar. Enter the void is een drugstrip, maar ze doet pijn.

Enige minpuntje aan Enter the void is dat de film erg lang duurt en je het op den duur wel hebt gehad met de kleurrijke trips doorheen het spectrum van het licht. Maar dat neemt niet weg dat het verhaal boeit tot op het bittere eind. Het is rauw, op een vreemde manier eerlijk, en weet je zo murw te slaan dat je na het “the end”, want eindtitels ontbreken, de rest van de avond liefst niets meer zou zeggen. Enter the void is een adembenemende ervaring die je niet gemakkelijk loslaat.