Karl Blossfeld: Urformen der kunst (1928)

Het fotoboek Urformen der Künst van de Duitse fotograaf Karl Blossfeldt (1865-1932) herbergt een verzameling detailfoto’s van bloemen en planten. Hoewel het fotograferen van bloemen en planten niet zijn hoofdbezigheid was, leverde het Blossfeldt wel naam en faam op.

In dat boek legde Blossfeldt de parallellen bloot tussen natuurlijke structuren en architectonische elementen. Niet te verwonderen dat de vertegenwoordigers van de Jugendstil en de art nouveau zijn foto’s als uitgangspunt gingen gebruiken voor hun ontwerpen.

Hij gebruikte zijn foto’s in eerste instantie voor het tekenonderwijs aan industrieel ontwerpers in opleiding aan de Berlijnse kunstnijverheidschool. Tijdens de lessen wilde hij duidelijk maken dat de beste oplossing voor industriële ontwerpen reeds in de natuur ingebakken zit. Het uitgangspunt was dat alles wat de mens ontwerpt, zelfs op puur technisch gebied, zijn oorsprong moet hebben in de vormen en structuren in de natuur.

De bron van schoonheid was volgens hem alleen in de natuur te vinden. Fotografie was voor hem het medium om die schoonheid naar buiten te dragen. Aansluitend op de geest van de naturalistische Jugendstil vond Blossfeldt dat de natuur opnieuw de basis moest vormen van én model moest staan voor artistieke schepping.

Zijn heldere, gedetailleerde en eenvoudige opnames maakten hem tot een van de grote vertegenwoordigers van de Neue Sachlichkeit. In feite is het absoluut foutief om in zijn plantenfotografie stilistische kenmerken te zoeken. Hij fotografeerde de natuur inderdaad altijd tegen een grijze of witte achtergrond, maar dit een stilistisch principe noemen gaat te ver. Hij baseerde zich hiervoor op de middeleeuwse kruiden- en receptenboeken. Die zogeheten stilistische kenmerken zijn niet meer dan een pragmatisch gegeven: tegen een bleke effen achtergrond komt een voorwerp het best tot uiting.