DOSSIER GRUNGE: Rain When I Die :: Hoe sterrendom junks niet kon redden

Ze kregen wat ze wilden: ze konden van hun muziek leven. Ze kregen meer dan ze gevraagd hadden: sterrendom. En toen ontstond er kortsluiting. Een dodelijke cocktail van drugs, schuldgevoel en wantrouwen kreeg Seattle er op korte tijd onder. Het einde van grunge was pijnlijk, maar werd vooral al erg snel onvermijdelijk.

"Eigenlijk was grunge een grap, maar het heeft me heel veel geleerd over hoe media en cultuur met elkaar omgaan", zegt Art Chantry, lay-outer van de plaatselijke krant, The Rocket, en ontwerper van tal van concertaffiches. "Vanuit antropologisch en sociologisch standpunt is het een van de meest verbluffende dingen die ik ooit heb aanschouwd; hoe iets zo fragiels en stoms -- een hoop jongentjes die lawaai maakten zonder te weten wat ze deden -- invloedrijk en legendarisch, deel van ons collectief onderbewustzijn werd."

Kramp

Twee jaar en een half, zo lang heeft het feestje in Seattle geduurd: van de release van "Smells Like Teen Spirit" in augustus 1991 tot de zelfmoord van Kurt Cobain in april 1994. Maar dat is de optimistische visie. In werkelijkheid begon het al veel vroeger fout te lopen, en kon het bijna niet anders uitdraaien. Met een beetje zin voor drama kun je het hele verhaal van grunge zelfs gedoemd noemen van bij de dag dat "Smells Like Teen Spirit" de nummer één-spot bereikte.

Immers: niémand in heel die Seattlescene was voorbereid op het soort bekendheid dat hen in de nek viel. Wie daar wel van droomde -- Duff McKagan van Guns n' Roses, bijvoorbeeld -- was al veel eerder naar L.A. afgezakt. Zij die overbleven waren al lang blij als ze een plaat konden opnemen voor één van die plaatselijke labels, en er wat volk naar de concerten kwam. Meer was gewoon ondenkbaar. "Dat succes was veel meer dan we ooit gevraagd hadden", zegt Nirvanabassist Kirst Novoselic. "Natuurlijk wilden we kunnen leven, eten en reizen van onze muziek", gaf ook Cobain toe. "Maar dit? In de top tien staan interesseert me echt niet."

Elk reageerde op zijn manier op de plotse statuswijziging. Eddie Vedder van Pearl Jam was zich pijnlijk bewust van zijn plotse status als rolmodel en de niet gevraagde positie van woordvoerder-van-een-generatie; werd doodserieus in interviews, kon de fun van de hele zaak niet meer inzien, en schoot helemaal in een kramp toen Kurt Cobain hen er van beschuldigde niet genoeg indie te zijn en eigenlijk corporate rock te maken. Het zou de volgende tien jaar van Pearl Jams carrière tekenen: elke actie van Vedder zou er op gericht zijn te bewijzen dat ze wel degelijk for real waren, van de weigering om nog clips op te nemen, over het verbod aan zijn platenfirma om van "Black" een single te maken -- ze zouden maar eens een nummer één kunnen halen -- tot het onmogelijk te winnen gevecht met concertmastodont Ticketmaster.

De opnames van Vs, de opvolger van hun bejubelde debuut Ten, werden dan ook een moeilijke zaak. Vedder voelde zich immers niet op zijn gemak in de nogal comfortabele studio. "Zelfs al deden we ons uiterste best om het hem moeilijk te maken", zou gitarist Jeff Ament zich jaren later herinneren: "hell, hij sliep zelfs in de fucking sauna."

"Succes is niet iets om naar te streven. Zo'n hype kan alles kapot maken. Het vernietigt wat echt lijkt: muziek, je leven,… Het maakt er een product er van, ten koste van jezelf. En je wordt nog verondersteld daar blij om te zijn, want het maakt je succesvol", klaagde Vedder. Mark Arm van Mudhoney vond het allemaal maar onzin. "Plots leefden al die gasten het schone leven, konden ze het geld als water laten vloeien,… Komaan, Kurt en Courtney leefden in vijfsterrenhotels in plaats van een huis te kopen. Ze hiélden van dat leven."